arsim jonuzi

Poezia e pashkruar e poetëve

2012-01-14T03:10:00.002+01:00

A nuk ke thënë vallë ndonjëherë,

Teksa lexon një emocion të thënë,

Ky varg është i dashur si qershianë verë,

Që me të dy duart do ta kisha dhënë?

A nuk ke dashur vallë të ishepoet,

E të shkruaje të pathënat e çastit?

Kështu, të përjetoje jetën në tëvërtetë,

E përjetimi të bëhej me ngjarje tërastit?

A nuk do të doje të uleshe me heshtjen,më thuaj!

Të pije ujë nga ajo dhe ajo të tëpinte ty.

Se e ke kuptuar të parën, po – tëdytën druaj,

Se nuk kuptohet duke pasur hapurndonjërin sy!

A nuk do të doje të kuptoje tiveten, të pyes,

Kur njerëzit as pas sqarimeve s’tëkuptojnë?

Më trego, vallë, a nuk të duhet përkthyes,

Për shkronjat që njerëzit lidhine i lëshojnë?

A nuk kërkon vallë ilaç për lëkurë,

Për rënien që pësove në zjarr mëparë?

Ajo qe çarje e tokës, që kurrës’pati urë,

Që dikur qe lumë, po ka kohë që ështëtharë!

A nuk dëshiron që të drejta t’ithoshe fjalët,

Eh, e pamundur tani është kjo, njëmend!

Ani pse rruga e drejtë rron për tëgjallët,

Zhvatet nga të palumturit psebota ka shend!

Dhe më thuaj në fund a do të jeshi mirë,

Dhe që shpirtin tënd ta kesh plotme hir?

Edhe n’e paç botën në grusht tëmbledhur,

Duaji njerëzit që zemrën ua kevjedhur!

Arsim Jonuzi

Domethënie të pafjalshme

2012-01-05T02:56:00.002+01:00

Nëse poezia është gjurmë,

Ndjenja çfarë është, vallë?

Si mundet plumbi të bëjë zhurmë,

Kur baruti duket si zall?

Në qoftë e keqe bërtitja ime,

Ajo është rezultat nga hidhërimi.

A nuk janë heshtimet reagime,

Kur duam të japim farë shenje pëlqimi?

Nëse shikimi nuk është te pika,

Njerëzit nuk të duan, po s’duan tëtregojnë.

A nuk ke parë se disa kur thonë“ika”,

Shkurt dhe rrallëherë në sy të shikojnë?

Nëse zemra është e lirë, e pazënë,

Që s’ka prekur këmbë aty kurrnjëherë,

Nuk hyhet pa gjurmë të mira për tëlënë,

Se nga mallkimet e thëna s’tëgjendet derë!

Nëse dikë në jetë papritmas mënuk e kemi,

Dhe që pjesë të jetës e kujtojmë,

Poeti me lot na tha se në gabimne jemi,

Se s’mund të humbim diç që nuk eposedojmë!*

Nëse dëgjoni dikë të thotë se“shpirt kemi”,

Në mendjen tuaj bjerini shuplakë lehtësisht!

Heshturazi korrigjojeni, se “shpirtiNE jemi”,

Dhe kemi një trup, që do ta mbajmëpërkohësisht!**

Arsim Jonuzi

* “Asnjeri nuk humbet askënd, sepse askush askënd nuk e posedon. Ky ështëpërjetimi i vërtetë i lirisë – të kesh gjënë më të rëndësishme në jetë duke mose poseduar!” ~ Paullo Koello

** Kjo ështësa për të thënë se teoria e mësipërme aksidentalisht vlen edhe këtu!

Rënia e lotit

2011-12-12T00:45:00.001+01:00

Në botë vijmë të gjithë për tëshkuar,

Por pasi të shkojmë, dot nukkthehemi,

Po në kohën kur këtë ta kemikuptuar,

Vonë do të jetë, sysh do tëzbehemi.

Në tokë biejnë lotët për të mos ukthyer,

Sepse ato janë bërë tokën për talyer,

Me ngjyrë të dhimbjes, tëpadukshme dot,

Sasinë e së cilës e di vetëm iMadhi Zot!

Në zemër janë grumbulluar ofshamat,

Të pafashitura, nëpër mote tëmbledhura.

Paradoksi është heshtja tok mepiskamat,

Tani heshtjet janë të zëshme,piskamat të heshtura!

Në kujtesë mbeten ato që duhet tëharrohen,

Sepse ato gjëra që i duam rrallëpërjetohen!

E keqja është se me të harruar tëkaluarën tonë,

E sotmja nesër nuk ka dot pserron.

Në fytyrë zvarritet loti dhe fortmë bren,

Dhe s’ndalet të pushojë as sa njëtren.

Zemra i qet duart, ta kapë, tëmos bjerë,

Loti i thotë t’ia lëshojë rrugënkëtë herë!

Dashka të marrë buzën e qeshjes,

Bashkë me qeshjen e buzës përnjëherë,

Paskëtaj i dha mikrofoninheshtjes,

Dhe tha se loti del vetëm nga njëderë...

Marrsh çfarë gjetsh, të tjeratt’i gjej unë,

Të gjitha do t’i jap, s’ka nevojëpër dhunë!

Merr gjithçka, se të gjitha dot’i lësh,

Për çdo mospendim, pendim do të bësh!

Merri edhe duart, këmbët dhe botënkrejt,

Dhe as mos më pyet kush më bënderman!

Nëse ke ndër mend të biesh, bjermë shpejt,

Veç shpirtin mos ma prek! Aman!

Arsim Jonuzi

U hap portal i ri lajmesh albtime.com

2011-12-06T23:03:00.001+01:00

Të nderuar,

Me kënaqësi të madhe ju njoftojmë se më 28 nëntor 2011 është shtuar edhe një portal lajmesh në botën e informimit elektronik! Pse, do të thoshit?! Bah, është një rregull e shkruar dhe e shënuar në fushën e biznesit se "demonopolizimi i bën popullit mirë".

Pra, ju dashamirë të lajmeve në përgjithësi, biznesit, sportit, kulturës, teknologjisë, shëndetësisë etj., tani keni edhe një mundësi për të qenë të informuar rreth asaj që ju intereson te www.albtime.com.

Duke e pasur parasysh se të gjithë tanimë kanë llogari në Facebook, ne kemi hapur faqe simpatizantësh edhe aty - https://www.facebook.com/albtime?sk=wall. Këtu mund të përcjellni postimet tona dhe keni mundësi të komentoni dhe t'u jepni një "Like" atyre që ju pëlqejnë!

www.albtime.com ekskluzivisht për ju ofron edhe një shërbim - dërgoni SMS falas!!!

Klikoni në linkun e mëposhtëm dhe nisni të dërgoni:

http://albtime.com/dergosmsfalasalbtime/

Ju mirëpresim në mëngjes, në mesditë e në mbrëmje, gjatë fundjavave e festave!

Ju faleminderit!

Prozaizëm dhe poetizmi i fjalëve

2011-11-24T01:15:00.001+01:00

“Mos ia thuaj të vërtetën tëpaditurit, se do të të quajë gënjeshtar!” – Fatmir Muja

Ilustrim

Dikurshtëpitë ishin njëkatëshe, kështu që gjithsekush që kapërcente përskaj një tëtille mund të shihte qartas kush apo çka kishte brenda, aq më tepër nësedritaret me ose pa dashje do t’i kishin lënë të hapura. E rrokaqiejt e sotëm,le që janë përtej arritjes së çfarëdo shikimi të synuar dhelparak të njerëzve, përata të rëndomtët që s’kanë marrë pjesë në ndërtimin e tyre, por janë sfiduesedhe për vetë ndërtuesit përkatës, të cilët po deshën të dinë se çfarë ka, tëthemi, në katin e dhjetë apo më sipër të një ndërteseje të caktuar, duhet tëngjiten mu atje lart dhe tek atëherë mund t’u bëhet e ditur ajo që kanë dashurta dinë...

Margjinate diskutimit

Kjosituatë ka lidhje me prozaizmin dhe poetizmin e fjalëve. Pikësëpari të definojmëç’nënkuptojmë me prozaizmin. Prozaizmi, zhveshur nga afiksimi (ndajshtesimi)dhe duke pasur parasysh etimologjinë e fjalës, kryekëput do të thotë të përdorëshnjë fjalë me kuptimin e saj të parë. Pra, nocioni ka të bëjë me pangjyrshmëri përdorimitë fjalëve. Prozaizmi gjen shprehjen në masë të madhe në të shkruarit zyrtarapo në raste kur autori (eventualisht përkthyesi i tekstit) nuk do të lërë hapësirëpër keqkuptim të asaj që thuhet a shkruhet.

Ndërsapoetizmi i fjalëve, respektivisht përdorimi i një fjale poetikisht dihet nga tëgjithë se çfarë do të thotë. Me një fjalë, për t’u quajtur se është vepruarpoetikisht me rastin e përdorimit të një fjale, ajo duhet të përdoret mekuptimin e saj të dytë, të tretë e kështu vargu përfundon sa të ketë kuptimefjala e caktuar. Unike janë rastet ku fjala ka vetëm një kuptim. Me to nuk mundtë veprojmë poetikisht.

Shtjellimi

Metë pasur sqaruar nocionet, mund të hapërojmë më tej me temën e diskutimit.Pandeh se keni dëgjuar t’ju thuhet të mos përdorni, për shembull, fjalën“adhuroj” kur nuk i referoheni Zotit, po dikujt tjetër. Për ilustrim, ju kenithënë “Unë adhuroj Sami Jusufin”. Ose me fjalën (foljen) “krijoj”. Vihengjithfarë foljesh dhe iket si nga zjarri, vetëm e vetëm të mos përdoret folja“krijoj”, në rast përkatës emri prejfoljor “krijim”.

Psendodh kështu, do të pyesni? Ka ndoshta disa arsye, por një përgjigje ka: nukshikohet në fjalor fjala, për t’ia parë të gjitha kuptimet e mundshme dhe njëheraziedhe renditjen e kuptimeve. Shikojeni, bie fjala, foljen “adhuroj” në fjalordhe do të shihni se nëse them “Unë adhuroj Allahun”, atëherë unë foljen këtu ekam përdorur me kuptimin e saj të dytë, pra kam vepruar poetikisht me foljen.Kuptimi i saj i parë, sipas Fjalorit të gjuhës së sotme shqipe, është të dashurosh dikë [një qenie njerëzore] në mënyrë të zjarrtë, ndërkaq i dyti do të thotë “t’i përulesh një hyjnie me fuqi tëmbinatyrshme”.

Një kundërargument

Njëmysliman me njohuri të mirëfillta për gjuhën do të thoshte se këto që janëparaqitur janë të vërteta (verifikohen thjesht nëse keni fjalor para vetes),mirëpo ka edhe diçka të thuhet këtu. Do të thuhej se ne jemi myslimanë dhe sebindjet tona nuk janë në përputhje me rrethanat kur janë hartuar fjalorët, qoftëpër aspektin kuptimor, qoftë për aspektin e renditjes së fjalëve. Kjo do tëarsyetohej më shumë në rastin me foljen “krijoj”, ku asgjëkundi nuk thuhet se ështëveprimi kur Zoti qet diç në ekzistencë;kur Zoti bën që diç të jetojë, të qenësojë, të ekzistojë etj. Asgjëmangut,e vërteta është se ne nuk mundemi të imponojmë bindjet tona fetare dhe sirrjedhojë edhe kuptime shtesë të ca termave që dalin nga Islami te pjesëtarët efeve të tjera, aq më pak te jofetarët. Nuk mundemi. Së këndejmi, më e udhës dotë ishte sikur përpjekjet tona të drejtoheshin kah gjetja e togfjalëshave më tëpranueshëm logjikisht dhe semantikisht për një vistër sosh. Gjithandej mund tëdëgjohen fjali si “e fala namazin”. Po shikuam të njëmbëdhjetë kuptimet e kësajfoljeje, te asnjëra nuk qëndron ai kuptim që një musliman e ka për synim kur ethotë këtë fjali. Më e pranuar do të ishte të thuhej “kryej namazin”. Madje,fjala “namaz” figuron në fjalor, po sidoqoftë është fjalë me prejardhje tëhuaj. Ajo që do të ishte më ideale, më shpirtërore – më përtej vetëm formale –do të ishte fraza “i përulem Allahut (në cilëndo prej kohëve të obliguara ose tëtjera)”.

Mjaftonqë ne kur themi “Zoti krijoi botën”, “Zoti krijoi gjithësinë”, “Zoti krijoinjeriun nga asgjëja” etj., të kemi parasysh se çfarë do të thotë kjo sipasshpjegimit të Islamit dhe me kaq ta lëmë, kurse shkencërisht e palejuar dheleksikografikisht gabim do të ishte t’i shlyejmë me dhunë të gjitha kuptimet etjera të kësaj foljeje, meqë kemi diskutimin te ajo. Apo me foljen “adhuroj”. Pashkaktuar vetvetiu mjegullim në mendje, një besimtar mysliman mund të thotë seadhuron Allahun dhe nga vetë sintagma nënkuptohet se thënësi ka vepruarpoetikisht me foljen – gjithnjë përsërisim – sepse e ka përdorur me kuptimin e saj të dytë, dhe po kështu pamjegullim dhe pa u tërbuar mund të thotë se adhuron një person apo gjësend tëcaktuar, e kështu do të nënkuptohet se thënësi ka vepruar prozaikisht me foljen– pra e ka përdorur atë me kuptimin esaj të parë – e përsërisim rishtazi përkatësisht.

Si përfundim

Gjithsesise nuk i vë dot pikë çështjes, kështu vetëm me një opinion, sepse nuk ështëshkencore të mëtohet kështu, po as fetare në fund të fundit – jo rastësisht tëditurit flasin e flasin, japin një gjykim dhe në fund thonë “Më së miri Allahu edi të vërtetën për këtë çështje!”. E për të mos e lënë fare pa pikësim, çështjado vënë presje, nga ndokush me ndonjë argument që është i rregullt logjikisht(përmes premisash ekzistuese) dhe që, për t’u normëzuar ajo alternativë tjetër,të ketë mbulesë e mbrotje të natyrshme nga parimet e njohurasemantike-leksikore. Në të kundërt, ideja do hyrje të dalëngadalshme në përdorimtë përditshëm ndër myslimanë në gjuhën e folur, ndërsa, konform mundësisë, sa mëtë shpejtë në gjuhën e shkruar.

Njëgjykim i rregullt për një çështje,qoftë edhe nëse është gabim, është më frytdhënës dhe më i kapshëm sesa njëgjykim që bëhet me parregullsi gjatë argumentimit ose shtjellimit, sepse gjykimi i rregullt mund të modifikohetlehtë, duke qenë se ka platformë; ndërkaq gjykimi i parregullt, edhe në qoftëse është i vërtetë, është zor të hyjë në logjikën e njeriut, fill për shkak tëvështirësisë për t’u kuptuar e rrjedhimisht edhe për t’u zbatuar.

ArsimJonuzi

Autori është student në Fakultetin Filologjik në Shkup

Të jesh i kënaqur ashtu si je

2011-11-08T21:28:00.002+01:00

Ji i/e sinqertë. A ke rënë në grackë? A je i/e lumtur me mënyrënse si dukesh? Nëse do të kishe pasur mundësinë, a nuk do të kishe ndryshuarndonjë pjesë tënden? Ndoshta do të doje të ishe më i/e gjatë a më i/e hollë apondoshta do të doje të kishe një ngjyrë tjetër flokësh. Ndoshta do të doje tëkishe sy të kaltër apo ngjyrë tjetër të lëkurës.

Në këtë botë ku miliona njerëz vdesin nga uria e sëmundje çdoditë, është fakt se miliarda e miliarda dollarë shpenzohen çdo ditë përkirurgji kozmetike. Televizori, interneti e gazetat janë plot e përplot mereklama në lidhje me atë se si duhet të dukemi. Për ca mijëra dollarë, operacionetplastike ndryshojnë formën e hundës sate, reduktojnë shfaqjen e rrudhave përrethsyve apo bëjnë që ai bark i trashë përgjithmonë të zhduket.

Shumë programe televizive kujdesen për dëshirën publike përtë ditur më tepër rreth humbjes së peshës ose rreth mënyrës së veshjes që më sëmiri fsheh karakteristikat trupore më pak lajkatuese (që janë më pak tërheqësepër syrin). Ndoshta shumë prej nesh nuk shkojnë aq larg sa për të bërëoperacion plastik, por me sa duket për arsye se nuk jemi në gjendje(financiare) për ta përballuar e jo për shkak se nuk duam. Ne harxhojmë shumëkohë e energji duke u përpjekur të humbim peshë ose për të ndërtuar muskujt,ashtu që t’i përshtatemi stereotipit që na e paraqesin revistat.

Udhëzim

Le të jemi të sinqertë! Të gjithë kemi rënë në grackën ereklamës, që na bën të besojmë se ka mënyrë të përkryer se si të dukemi. Tëgjithë njerëzit, qofshin të rinj apo të moshuar, duan të duken si është më sëmiri. E pse të mos donin? Nuk është gjë e gabuar të dëshirosh të dukesh mirë.Problemi del në pah kur ajo (dëshira për t’u dukur mirë, pra) del jashtëkontrollit dhe trysnia e njerëzve bëhet aq e madhe saqë njerëzit më jo vetëm që nukndihen të lumtur me atë se si duken, por as me atë se kush janë.

Në veçanti të rinjtë detyrohen përmes reklamave që t’i përshtatennjë modeli të caktuar. Atyre u thuhet se duhet të blejnë xhinset e tipit më tëri ose një palë atlete të sapodala në treg. U thuhet se këto tuta (llojveshjeje për gjatë stërvitjesh – veshje sportive) apo ky stil flokësh ata dot’i bëjë të ndihen shkëlqyeshëm (“cool”). Me të veshur tutat nuk ndryshon vetëmdukja. Bërësit e fushatave reklamauese janë aq të mençur saqë na bindin se jovetëm që do të dukemi shkëlqyeshëm, por edhe se do të jemi të shkëlqyeshëm. Nathonë se edhe personaliteti i secilit prej nesh do të ndryshonte, nëse do tëveshnim rroba brendesh të caktuara.

Këto janë gjepura dhe gënjeshtra. Mos harroni se kompanivereklamuese nuk u intereson aspak se si dukemi ose se a jemi të shkëlqyeshëm apojo. E vetmja gjë që duan të arrijnë është të shesin prodhimet e tyre dhe ses’ka kush që i ndal për të na bërë shtypje që t’ua blejmë ato prodhime.

Duhet shumë kurajë për t’i bërë ballë gjithë kësajnxitjeje. Në fund të fundit, e tëra bie në atë se si ne ndihemi. Nëse kemi vetëbesime jemi të kënaqur, fushatat reklamuese nuk do të lënë mbresë te ne. Ndërkaq nësejemi të cenueshëm e ndiejmë nevojë për rehatim, atyre do t’u bëhemi pre.

Në kaptinën e fundit të Kuranit lexojmë përshkrimin eveprimeve të shejtanit. Ai “pëshpërit në zemrat e njerëzve”, duke u thënë senuk karakterizohen me cilësi të larta. Kjo kaptinë na paralajmëron që të kemikujdes ndaj “ligësisë së pëshpëritësit/cytësit, që fshihet (pasi të cytë).”

Allahu i plotfuqishëm na ka krijuar ashtu siç ka dëshiruartë jemi. A mendon se ka bërë gabim kur të ka bërë ty ose mua? A mendon se Ai qëkrijoi qiejt dhe tokën dhe gjithçka që ka në mes tyre, bëri gabim kur ke lindurti? Natyrisht se jo. Ai na thotë: “E kemi krijuar njeriun në formën më tëbukur.” Në më të bukurën formë.

Sportet e mëdha ose prodhuesit e kozmetikave të ndryshmendoshta duan të na tregojnë ndryshe, sepse në atë mënyrë ata do të shesinproduktet e tyre. Megjithatë nuk ka gjë të keqe të nisim ne pikësëpari ashtu sidukemi. Dhe, meqë ra fjala, dukjet ndryshojnë. Ajo që është dukje epopullarizuar në një gjeneratë, mund të mos jetë aspak e popullarizuar në ndonjëgjeneratë tjetër. Në disa shoqëri, të jesh i/e hollë është shenjë se nuk je i/eushqyer si duhet e jo (shenjë) se je tërheqës/e! Disa shoqëri të tjerafavorizojnë lëkurën e zbehtë më shumë se lëkurën e rrezitur. Ndaj, mos umashtro! Ajo që duan reklamuesit është që ti të shpenzosh të holla. Kjo është etëra.

Mendo për këtë!

Mendo për një moment rreth miliona njerëzve në botë, për tëcilët nuk kanë vend emrat e brendeve e kozmetikave. Për shembull, të verbritnuk i intereson se a i ka sytë e kaltër apo të kaftë, kur ai s’mundet të shohë.Çfarë dobie do të kenë një palë nga atletet të stilit më të ri për një djaloshqë nuk mundet të ecën? Një vajzë, së cilës i kanë rënë flokët si rezultat itrajtimit të kancerit, do të lëngonte për çfarëdolloj flokësh. Tani a e keparasysh se sa me fat je? Megjithëkëtë, ka të atillë që na bëjnë të dyshojmë përdhuntitë që na janë dhënë, vetëm për shkakun se duan të përfitojnë prej nesh.

Të jesh i kënaqur ashtu si je s’ka të bëjë aspak me mënyrënse si vishemi ose ngjyrën e syve tanë. Vetëm shikojini fytyrat e lumtura dhe mebuzëqeshje të miliona njerëzish që në kuptimin e plotë të fjalës s’kanë asgjë.Megjithatë, për ta, vetë jeta është dhunti. Ndaj vetëm disa momente në ditë përtë menduar rreth të gjitha të mirave që i ke në jetën tënde. Hëngre kafjall sot? Mendo për ata që s’kanë ngrënë!

Diskutuam rreth ajeteve të fundit të Kuranit. Gjithashtuedhe në fillim të Kuranit mund të lexojmë: “E kur u thamë engjëjve: përuljuni (bjerininë sexhde) Ademit, ata menjëherë iu përulën, me përjashtim të iblisit(djallit). Ai refuzoi, u mbajt në të madh dhe u bë jobesimtar.” (Kuran,2: 34). Allahu i Plotfuqishëm nuk i urdhëroi engjëjt t’i përulen dikujt që do tëishte më poshtë se ta. Ai krijoi njerëzit si kulminacion i Krijimit të Tij. Nukka gjë më të mirë në Krijimin e Tij se njerëzit.

Vullneti i Allahut

Tani zbatoji këto ajete në vete. Ka gjasa që shejtani tëjetë duke të pëshpëritur se nuk je aq “cilësor” dhe se asnjëherë nuk do të jeshi tillë. Ai madje ka gjasa edhe të përdorojë kompanitë reklamuese për tëforcuar porosinë e tij dhe të të bëjë të besosh se duhet t’i përshtatesh njëdukjeje të caktuar, ashtu që të jesh i pranueshëm. Si muslimanë, ne besojmë nëdiç tjetër. Ne besojmë se Allahu na ka krijuar duke na vënë në kulminacion tëkrijesave të Tij.

Të besosh në diç tjetër do të thotë të biesh në grackën eatyre që duan të përfitojnë nga ti. Qoftë nëse kemi atletet më të mira në botë,ose nuk kemi atlete fare, ne e dimë të vërtetën kur biejmë me kokë në tokë. Kurballin e kemi në tokë, nuk mund t’u ikim fakteve. Na ka krijuar Allahu. ËshtëAllahu, Vullneti i të Cilit bën që të jemi duke qenësuar çdo moment të çdodite. Është Allahu Ai që bën që dielli të shfaqet mëngjesin e ardhshëm dhe edhenjë herë të na e kthejë shpirtin.

Herën e ardhshme kur do të lutesh, ndaj një moment për tëfalënderuar Allahun për tërë këtë që ke, që të ka bëtë ky person që je. Ai nukka bërë asnjë gabim. Sfida jonë është të jetojmë kështu si jemi. Mund tëfillojmë me shikim në pasqyrë dhe me të bërë me sy personit që shohim. Nësejemi të mirë për Allahun, do të jemi të mirë edhe për këdo tjetër!

Autor: Idris Teufik (Idris Tawfiq)

Idris Teufik është shkrimtar musliman britanez, që jeton dhe vepron nëEgjipt. Ai ka kaluar shumë vjet duke punuar me të rinj. Ai ishte drejtues iedukimit fetar në shumë shkolla në Mbretërinë e Bashkuar dhe, ndoshta që ështëpër ta theksuar, para se të përqafonte Islamin, ai ishte prift katolik. Faqja etij e internetit është: www.idristawfiq.com .

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 08.11.2011

Fotografi e vdekjes

2011-10-20T00:33:00.004+02:00

Sonte m’u dha një fotografi epazakontë,

Që më ngjalli të së ardhmes nostalgji,

Fotografia, më zënçi besë, s’ishtee rëndomtë,

Dhe një tmerr më dha, mblodhaveten në gji.

Kam dëgjuar për lot që rrjedhinrrëke,

Por jo për zjarr në formë tëlotit,

Asisoj që të dergjin e të qesin përdhe,

Që ndryshe u thonë ndëshkim iZotit...

Fotografi që prore më dilte parasysh,

Që sa herë më dilte, më thyente nëdysh.

Nuk e dija se kam lot sa ka shinjë vranësirë,

Nga zjarri në formë loti u ndrite natës errësirë!

Në këtë natë të errët m’u shfaqvdekja e vizatuar,

Badihava se mbyllja sytë, e kishanë kapakë,

Më digjnin sytë nga zjarri ikondenzuar,

Kur mora pasqyrën, pashë veten plak!

Më qëndroi përpara një kohë tëgjatë,

Aq shumë, saqë nuk do të harroj këtëdatë,

Vërejta se është nga Zoti, ështëndëshkim,

Për një veprim, që kur e bëra qititym...

O Zot i madh, s’paska më rëndë,

Ta shohësh vdekjen me vetë syrintënd,

Më është prishur edhe e gojësshije,

Dhe si i thonë asaj gjendjes kurs’ke as vetëdije?

Arsim Jonuzi, 20.10.2011

Udhërrëfyes për ngjitje në male

2011-10-06T01:27:00.001+02:00

1. Zgjedh malin në të cilin do të ngjitesh: mos i kushto rëndësiasaj se çka thonë të tjerët, siç mund të thonë: “ai është më i bukur” ose “ky ështëmë i lehtë”. Ti do të harxhosh shumë energji dhe entuziazëm për t’ia arritur qëllimit,ndaj i vetmi je ti që ke përgjegjësinë dhe, kështu, ti duhet të dish se çfarëduhet të bësh.

2. Dije si t’i afrohesh: maletzakonisht nga larg shihen – të bukur, interesantë, por me plot sfida. Por çfarëndodh kur provojmë të afrohemi? Rrugë ka gjithë përreth tyre, lule çelin në mesteje dhe qëllimit tënd, ajo që dukej shumë e qartë në hartë, e vështirë është nërealitet. Kështu që, provoji të gjitha rrugët dhe shtigjet deri sa njëditë përfundimisht do të qëndrosh në maje të asaj se ku do të arrish.

3. Mëso nga ndonjë që veçmë kaqenë në atë pikë; pavarësisht se sa unik ndihesh, gjithmonë ekziston ndonjë qëka pasur ëndrrën e njëjtë para teje dhe që ka lënë gjurmë që udhëtimin tënd tabëjnë më të lehtësuar – vende për të varur litarin, tragë e degë të thyera, përtë ta lehtësuar rrugëtimin, pra. Ngjitja në male është jotja, ashtu sikur seedhe përgjegjësia për të, por mos harro se edhe përvoja e të tjerëve mund tëndihmojë shumë.

4. Kur shikohen prej së afërmi,rreziqet mund t’i kemi nën kontroll; pra, kur nis të ngjitesh në malin e ëndrravetë tua, kiji parasysh rrethanat! Natyrisht se në to do të ketë shkëmbinj. Nëshkëmbinjtë e maleve ka plasaritje pothuaj të pavërejtshme. Ka gurë që ngastuhia janë bërë aq të lëmuar, saqë janë bërë të rrëshqitshëm si akulli. Por nësee ke parasysh se ku je duke e bërë çdo hap, do të vëresh grackat dhe do të dishsi t’ia dalësh mbanë.

5. Peisazhi ndryshon, kështu qëshijoje. Natyrisht se duhet të kesh një synim në mend – të arrish në maje. Me tëshkuar më lart, mund të shihen edhe më shumë gjëra, nuk ka gjëkafshë që tani tëpengon, ndaj shijoje panoramën përreth teje. Çdo distancë prej një metri që epushton, mund të shohësh edhe më larg, së këndejmi përdore këtë për të zbuluargjëra që nuk i ke vërejtur akoma. Respektoje trupin tënd; mund të ngjitesh nënjë mal nëse trupit i jep vëmendjen e merituar. Ke tërë kohën që ta jep jeta,deri sa ecën pa kërkuar atë që nuk mund të të jepet. Nëse ecën shumë shpejt, dotë lodhesh dhe do të dorëzohesh në gjysmë të rrugës. Nëse ecën shumë ngadalë,do të bjerë muzgu dhe do të humbesh. Shijoje peisazhin, kënaqu në ujin e freskëttë pranverës dhe në frutat që natyra t’i jep me zemërgjerësi, por mos ndalo sëecuri. Respektoje edhe shpirtin tënd: ndërpre së përsërituri “Do t’ia arrij, dot’ia arrij!” Shpirti yt e di këtë, por ajo për të cilën ka nevojë është tëshfrytëzosh këtë rrugëtim të gjatë për të mundur të ngrihesh e të shtrihesh nëhorizont, të prekësh qiellin.

Obsesionimi nuk të ndihmon për tëarritur qëllimin që e ke dhe madje përfundon kur të marrësh kënaqësinë ngangjitja në mal. Por ki parasysh: mos thuaj “qenka më vështirë nga sa mendova”,sepse kjo do të bëjë të humbësh fuqinë e brendshme.

6. Ji në dispozicion për t’ungjitur një kilometër më shumë: rruga deri atje lart te mali është gjithmonë mëe gjatë sesa mendon. Mos bjer pre e mashtrimit: do të arrijë momenti që ajo qëdukej shumë afër do të jetë shumë larg. Por meqë ti qe përgatitur për të shkuarpërtej, kjo më nuk është problem.

7. Ji i lumtur kur të mbërrishmajen: qaj, duartrokit, bërtitju të katër erërave se ia dole, le të ta dëlirësojëera mendjen – e era gjithnjë fryn. Freskoji shputat e tua të lodhura e tëdjersitura, hapi sytë, pastroje pluhurin nga zemra. Ndihesh mirë, sepse ajo qëdikur ishte ëndërr, tani është pjesë e jetës sate, ia dole!

8. Bëj një premtim: tani që kezbuluar një forcë, për të cilën nuk ishe në vetëdije, thuaji vetes se do të përdoroshkëtë forcë për çdo ditë që të vjen. Do të ishte mirë që gjithashtu të bëjepremtim se do të zbuloje edhe ndonjë mal tjetër dhe se do të jepesh në ndonjëaventurë tjetër.

9. Rrëfeje ngjarjen tënde! Po, rrëfejengjarjen tënde! Paraqitjua njerëzve shembullin tënd. Thuaju të gjithëve se ajo ështëe mundur, së këndejmi edhe njerëzit e tjerë do të kenë kurajën për t’u përballurme sfida të tilla.

Përktheu nga anglishtja: ArsimJonuzi, 05.10.2011

Burimi: http://paulocoelhoblog.com/2010/08/11/manual-for-climbing-mountains-3/

Marrë nga “LIKE THE FLOWING RIVER”

Përmbajtja e shehadetit shqip

2011-09-24T00:50:00.001+02:00

Me gjasë me synimin për të përforcuar porosinë, përkthyesiprototipik i shehadetit ka gabuar me shtim në përmbajtjen e shehadetit në gjuhënshqipe. Ky shtim ishte problematika udhëheqëse ndër të mundshmet që mund tëhasim kur përkthejmë përmbajtjen e shehadetit në gjuhën tonë.

Me jo kush e di çfarë njohurish rreth gjuhës arabe, njëgjuhëtar i rëndomtë mund të bëjë përkthim filologjikisht të drejtë dhe gjuhësishtnormativ të shehadetit. Me gjasë këtë procedurë kanë ndjekur, fjala vjen,anglezët kur kanë bërë përkthimin e shehadetit në gjuhën e vet. Te ta qëndron“No god but Allah”, strukturë e cila matematiko-gjuhësisht është komplet e njëjtëme strukturën homologe, përndryshe origjinali, arabisht – “La ilahe ila llah”.

Elementi që është i tepërt në përmbajtjen e shehadetitshqip është përemri i pacaktuar “tjetër”. Në parim, ai shkon në bashkëvajtjevetëm me përemrat, të themi, “ndonjë”, “dikë”, “gjëkafshë” etj. Arsye tjetër ështëse pas përemrit “tjetër” nuk guxon të figurojë presja, parimisht. Së këndejmi,te struktura “Nuk-ka-zot-tjetër-përveç-Alahut” të mos vëmë presje nuk bën,sepse kemi të bëjmë me periudhë, ndërsa vënia presje pengohet nga prania e përemrit“tjetër”, siç thamë më lart. Si rrjedhojë, enigma zgjidhet me të hequr përemrin,gjë që presja shpengohet për të funksionuar.

Nëse do t’u thoshit “pse” tezave të paraqitura, për çështjene përemrit folëm më sipër, se si është natyra e shqipes në njërën anë, dhe nëanën tjetër aksidentalisht kemi mbështetje nga struktura origjinale në gjuhënarabe, në të cilën s’ka prani të përemrit “tjetër”, do të ishte përgjigjja qëdo t’ju jepja. Edhe në gjuhën angleze gjithashtu. Meqë ra fjala, mund të vërenise në strukturën anglisht nuk ka presje brenda periudhës, ndërsa për shqip nethemi se duhet pasur. Kjo nuk do të duhej të shkaktonte ndonjë habi. Një gjuhëtarqë di më shumë se një gjuhë me siguri se është përballur ose do të përballet mefaktin se jo të gjitha gjuhët kanë norma të njëjta të drejtshkrimit. Teksa përlidhëzën kundërshtuese “but” gramatika e anglishtes thotë se paraprihet ngapresje, përveç se kur përdoret në funksionin e lidhëzës “përveç”, faktikisht“me përjashtim të”, gramatika e gjuhës shqipe thotë se lidhëza në fjalëgjithmonë paraprihet nga presje.

Një tezë që i jep edhe më shumë elegancë

Një studiues gjuhe, Mirsim Maliqi, parashkruan miratimin etezës se fjala “ilah” nuk duhet të përkthehet “zot”, po “i adhuruar”, madje “iadhuruar me meritë”, që paraqet sinonim përafrues me fjalën “hyjni”.

Në njërën anë, shikuar leksikologjikisht, priremi të themise alternativa e parë është më teknike, gjegjësisht shpjegim i fjalës së dytë(hyjni apo zot, të themi), kurse realiteti i shumësisë së feve na bën tëparazgjedhim opcionin “i adhuruar (me meritë)” për “ilah”, sepse kështu do të përfshinimtë gjitha fetë e besimet në një bashkësi, më pastaj për të shpërligjur meritënpër adhurimin që i drejtohet çdo hyjnie, gjegjësisht çdo të adhuruari, përveçAllahut. Dhe thënë me një fjalë, unikaliteti i Islamit është se parashkruan setë gjitha hyjnitë e tjera i vë në kategorinë e të adhuruarve, qoftë aspektinhyjnor të ashtuquajtur të Jezusit e deri te zjarri si hyjni e adhuruesve tëzjarrit, përndryshe i adhuruari i pjesëtarëve të atij besimi shikuarneutralisht, dhe pastaj si kështu, pra si bashkësi, i konsideron që nukmeritojnë t’u drejtohet adhurimi. Kjo që thamë mund të konsiderohet shpjegimdoktrinor i shehadetit.

Përfundim

Ky shënim është bërë: 1) Duke e ndeshur shpeshherë shehadetintë përkthyer jo drejt gramatikisht, me vërejtje morfologjike-drejtshkrimore, qëteorikisht shprish doktrinën e dëshmisë së Islamit, e cila thamë se së pari shpërfillçdo të adhuruar, pastaj përfill vetëm një – Allahun e pafillim dhe të pambarim.Se nëse do të thoshim, e potencojmë edhe një herë, se “s’ka zot tjetër përveçAllahut”, nuk shpërfillim çdo të adhuruar, madje nuk e dimë sa janë shpërfillur deri kur arrijmë te “Allahu”. E sadoqë do të kishin qenë, thënë kushtimisht, ata të adhuruar që nuk i kemi shpërfillur– edhe një po të ishte më tepër –dalim jashtë shpjegimit autentik të doktrinës dhe të kuptimit të drejtë të saj;dhe 2) ndonëse është e njëjta shtysë, por shikuar nga një kënd tjetër, është senë Islam, shikuar si thotë parimi, “Çdoibadet (adhurim) është i ndaluar, përveç atyre që janë përligjur dhe urdhëruarnga Allahu dhe i dërguari i Tij, dhe çdo adet (veprim apo zakon) është ilejuar, përveç atyre që janë shpërligjur dhe ndaluar nga Allahu dhe i dërguarii Tij!”. Parimin e paraqitëm të pacunguar edhe për nevoja të tjera, por ajoqë përket me temën e diskutimit është pjesa e parë e tij.

Arsim Jonuzi, 24.09.2011

Autori është student në FakultetinFilologjik në Shkup

O diamant!

2011-09-22T01:44:00.002+02:00

O diamant, oj gjë e çmuar,

Sa i bukur je, o gur i praruar,

Ja që unë ty të kam në duar,

Të paça përherë, qoftë e shkruar!

O diamant, ti je më lart sembreti,

Se të mban në kokë ai i shkreti,

Të vë lart për të mos harruarpozitën,

E ti s’harron veten as natën, asditën.

Ti blihesh vetëm me letër që idhanë vlerë,

E cila po u përduarua, përfitonerë,

E përduarimi yt është sa pasuriakrejt e dikujt,

Ndërsa për të të pasur ty ështëfat i pakkujt!

Të mbuloj, o diamant, se je ishtrenjtë,

Kur erdhe ti, edhe ari sysh uvrenjt,

Të mbështjell, të fsheh, të mbajlarg,

Se ty nuk të përshkruan asnjëvarg!

Nëse të shtrëngoj, diamant, mëfal,

Se ty të kam mall dhe për ty kammall,

Se po s’të pata ty, edhe vlerënma ulin,

Më zënë, më përzënë e më tkurrin...

O diamant, unë ty të kam pasuri,

Se paraja ndryshon në luftë e nëliri,

E ti mbetesh i njëjtë, ashtu sike ardhur,

Ti je vetë i bardhë, e jo izbardhur!

Diamant imi, të paça afër përherë,

Se ti vjeshtën ma kthen në verë,

Kur të shikoj... desha të them,

Kur më shikon, gëzim nga fytyra mëpikon!

Arsim Jonuzi, 22.09.2011

Vdeksha, Fatmir!

2011-09-02T02:16:00.000+02:00

Përshëndetje, o i nderuar Fatmirë,

Me gjuhë të mprehtë e të dëlirë,

Sonte e dhe, shkrove të njëzetënpoezi,

Këndelle zemra që kanë pasur mërzi...

O Fatmirë, gojartë, që herët igdhirë,

Më fal për paragjykimin që do të shqiptoj,

Ti shpirtin e mendjen e ke të mirë,

Vëlla të kam! Hallallëk të kërkoj!

O ashiku im, me fat të mirë qëje,

Unë jam si ai i dashuruari qëgodet veten.

Fjalët e mia janë duart e tua,sikur ta dije,

Që më vijnë nga ti kur rrëfen tëvërtetën.

O Fatmirë, ta dish, unë do të tëvij,

Këtë botë ose tjetrën, do të tëmbërrij,

Të shoh ç’eliksir mban, si je qëtë bën,

Dhe të shoh ai a të bën apo të përbën...

A është veç ai a ka preparat tjetër,

Mbase me gjasë ka, po ndoshta ipagjetur.

Se në vdeksha unë, ti mbetesh i njëjtë,

Në vdeksh ti... na bëj ne të shtrenjtë!

Na jep atë formulë, që kudo vë vulë,

Që në shumë mure, je e fundittullë!

Ti je kulm shtëpie, je ajkë esaj,

Je melhem për plagë, si i ulliritvaj!

Falënderoj Zotin në këtë shekullpse jam,

Dhe ti që je, që më jep sekrete,

Të kësaj jete, që unë s’i kam,

Të cilat dridhin zemra, si tokanga tërmete...

Arsim Jonuzi, 02.09.2011

Kushtuar: të madhit poet, Fatmir Muja

I frymëzuar nga Poezia e tij: “Vdis para se të vdesësh!”

http://www.fatmirmuja.com/artikulli.php?id=83

Urtësia e krijimit të Shejtanit

2011-08-24T04:43:00.003+02:00

Në kuptimin e plotë të fjalës, “shejtan” do të thotë“rebel” dhe përshkruan atë që është i pacipë e që shikon të devijojë njerëzitnga bindja ndaj Allahut, qoftë xhin ose njeri. Katade ka komentuar thënien eAllahut “Shejtanët ndër njerëz e xhinë...”: “Ata janë shejtanë në mesine xhinëve dhe shejtanë në mesin e njerëzve, që frymëzojnë njëri-tjetrin.”[Tefsiri i ibën Kethirit për versetin 112 të kaptinës së gjashtë]

Në përgjithësi, ky term ka të bëjë me Iblisin, i cili ështënga mesi i xhinëve dhe është i krijuar prej zjarrit. Edhe xhinët janë krijesa tëZotit, u nënshtrohen urdhëresave e ndalesave sikur se njerëzit, si dhe njëjtë dotë merren në përgjegjësi për veprat e tyre në Ditën e Gjykimit.

Në fillim Iblisi së bashku me engjëjt e ka adhuruarAllahun. Zoti i Lartësuar në Librin e Tij na ka informuar ne – fëmijëve tëAdemit – rreth armiqësisë midis Shejtanit dhe njerëzimit, që ka nisur që ngadita kur është krijuar Ademi (alejhi selam). Kur Zoti i dha shpirtin Ademit, Aiurdhëroi engjëjt t’i biejnë në sexhde Ademit si shenjë nderi. Edhe pse Iblisinuk ishte engjëll, ai përpiqej – dhe pretendonte – të imitonte sjelljet eveprat e engjëjve, e kjo ishte arsyeja pse ai qe përfshirë në grupin e engjëjvepër t’i bërë sexhde Ademit, por Iblisi e mori veten për të madh dhe qearrogant.

Muhamed ibën Ishaku ka transmetuar se ibën Abasi (Allahuqoftë i kënaqur prej tij!) ka thënë: “Para se të marrë rrugën e mëkatimit,Iblisi ishte me engjëjt dhe quhej Azazil. Ai ishte një nga banorët e tokës dheishte një nga adhuruesit dhe më të diturit në mesin e engjëjve. Ky fakt e bëriatë arrogant. Iblisi qe nga një klasëgjini e quajtur “xhin”.” [Shih Tefsiri iibën Kethirit për ajetin 34 të kaptinës 2] Pra, ai refuzoi Urdhrin e Allahutdhe tha: “Unë jam më i mirë se Ademi. Mua më krijove prej zjarrit, ndërsa atë ekrijove prej baltës!” (Kuran, 7: 12). Për shkak të këtij rebelimi ndajAllahut, ai qe larguar nga xheneti dhe u mallkua nga Zoti. Kjo krijesë është mënjanuarnga Mëshira e Zotit dhe ai kërkon të shpjerë njerëzimin në rrugë të humbur dhepastaj në zjarr të Xhehenemit, bashkë me veten. Kështu, ai është armiku më ikeq i njerëzimit.

Imam ibën Kajimi (Allahu e mëshiroftë!) ka bërë bashkë disanga urtësitë prapa krijimit të Shejtanit, në librin e tij “Shifaa el-Galil”, kunë faqe 322, ai shkruan: “Në krijimin e Iblisit dhe të tijën klasëgjini ka njëurtësi, detalet e së cilës nuk mund të gardhohen nga askush, pos nga Allahu.”Asgjëmangut, disa nga shumë arsyet që ka përmendur ai janë dhënë më poshtë:

1)Efekti i luftimit kundër Shejtanit dhe përkrahësve të tij shpie në përkryerje të adhurimit.Të dërguarit dhe robërit e Allahut e përkryejnë shërbimin e tyre ndaj Allahut dukeu përpjekur kundrejt Shejtanit dhe duke iu kundërvënë përkrahësve të tij. Atagjithashtu përkryejnë besimin e tyre duke kërkuar strehim nga Allahu prejShejtanit dhe prej të këqijave të tij. Kjo shpie në arritje në pozita të lartaadhurimi, të cilat nuk do të mund të arriheshin pa ekzistimin e Shejtanit.

2) Meekzistimin e Shejtanit, robërite Allahut frikësohen për shkak të mëkateve të tyre qëkur kuptojnë se çfarë kandodhur me Shejtanin si rezultat i mëkatimit. Ata mësojnë nga rënia e tij nga tëqenët ndër engjëj në shejtan – i refuzuar (merdud) – dhe me këtë shembull frikae besimtarit rritet dhe bëhet më e madhe.

3) Mësimpër ata që duan të mësojnë. Edhebabai i njerëzimit, edhe babai i xhinëve qenë testuar me mëkat. Së këndejmi,Allahu bëri njërin baba – Iblisin – mësim për atë që vepron kundër Urdhrave tëTij, që është shumë krenar për t’iu bindur Atij dhe që vazhdon me mëkate. Ndërsatjetrin baba, mësim për atë që pendohet dhe që i kthehet Zotit.

4)Shejtani është sprovë dhe testim për robërit e Allahut.

5)Manifestim i Aftësisë së plotë të Allahut për të krijuar të kundërtat. Iblisi është njëra ndër shenjat më të mëdha të Fuqisë,Vullnetit e Autoritetit të Tij për të krijuar të kundërtat, siç janë: qiejt dhetokat, drita dhe errësira, Xheneti dhe Xhehenemi, uji dhe zjarri, të ftohtëtdhe të nxehtët, e mira dhe e keqja, Xhibrili e engjëjt kundrejt Iblisit dheshejtanëve.

6) Tëmirat e një gjëje shfaqen me anë të së kundërtës së saj. Bukuria e një gjëje mund të manifestohet vetëm nëse krahasohetme të kundërtën e saj. Nëse nuk do të ishte e shëmtuara, nuk do ta vlerësonimvlerën e së bukurës; nëse nuk do të ishte skamja, nuk do ta kishim vlerësuarkamjen.

7) Vetëpërmbajtjadhe durimi i Allahut. Allahudo që robërve të Vet t’u manifestojë vetëpërmbajtje, durim dhe maturi, mëshirëtë pafund dhe zemërgjerësi. Kjo dikton që Ai do të duhet të krijojë të tjerë qëdo t’i shoqërojnë Atij partner në adhurim dhe rrjedhimisht ta bëjnë të zemërohete, megjithatë, edhe përkundër kësaj, Ai ndër ta lëshon të gjitha të mirat. Aisiqodoftë lëshon furnizim, u jep shëndet të mirë dhe u mundëson të shijojnëgjithfarë luksesh, u përgjigjet lutjeve të tyre dhe ua largon të këqijat. Itrajton me butësi dhe kujdes, që është ndryshe nga trajtimi që kanë ata ndajTij, duke mos besuar në Të, duke i shoqëruar partner në adhurim dhe duke bërëblasfemi ndaj Tij. Në një hadith që është sahih thuhet “Nëse nuk do të gabonit, Allahu do t’ju shuante dhe do të binte njerëzqë do të gabonin dhe pastaj do të kërkonin faljen e Tij, kështu që do t’ifalte.” Një transmetim që është hasen thotë: “O bir i Ademit, ti nuk ke qenë i drejtë me Mua. E mira Ime të bie, ndërsaprej teje Më vijnë vepra të liga. Unë provoj të përfitoj dashurinë tënde duke tëdërguar një bekim, në kohën kur Unë fare s’kam nevojë për ty, dhe si ti provontë përfitosh urrejtjen Time duke shfaqur mosbindje ndaj Meje, në kohën kur tike nevojë për Mua?!”

8) Gjëratqë Allahu i do e që ndodhin për shkak të ekzistimit të Shejtanit. Shpesh gjëra që ndodhin që Allahu i do, ndodhin për shkakse ekziston kjo farë krijese, të cilën Allahu e urren dhe me të cilën është izemëruar. Pavarësisht se çfarë ligësish e mëkatesh kanë ngjarë për shkak tëekzistimit të armikut të Allahut, veprimet e dëgjueshmërisë që bëhen sirezultat i qenësimit të tij dhe përkrahësve të tij janë më të dashura dhe më tëkënaqshme për Allahun, siç janë shkuarja kundër epsheve a tekave, dalja mbanë nëraste vështirësish e mundimesh për të fituar dashurinë dhe kënaqësinë e Tij. Gjëjaqë më së shumti një i dashur e do është të shohë të dashurin e vet të përmbahetpërgjatë vështirësish e mundimesh, me atë që ai me këtë veprim të dëshmojëdashurinë që ka për të. Përderisa mëkatet dhe mosbindja që shkaktohen ngaShejtani, zemërojnë Allahun, Allahu megjithëkëtë është shumë më i kënaqur kurrobi i Vet pendohet sesa që kënaqet e gëzohet një njeri që humbet devenë e tij,e cila i mbart ushqim e pije, dhe pastaj e gjen atë në një shkretëtirë tëizoluar e të rrezikshme. Si argument për këtë na shërben hadithi vijues: “Më shumë Allahu kënaqet me pendimin e njërobi kur i kthehet Zotit me pendim sesa një nga mesi i njerëzve, që është mbideve në një shkretëtirë pa ujë përreth dhe në të (në deve) ka ushqim e pije,kur papritmas i humbet ajo (deveja). Duke e pasur humbur shpresën (për tërigjetur devenë), shtrihet diku nën hije dhe dëshpërohet për devenë e tij dhe,mandej, sheh devenë duke qëndruar përballë tij. Njeriu pastaj kap devenë përkërpeshi dhe nga gëzimi i pafund thotë: “O Zot! Ti je robi im, kurse unë jamzoti yt. Ai bën këtë mëkat nga gëzimi i skajshëm.” [Sahihu i Muslimit(6618)]

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 24.08.2011

Burimi: http://www.qsep.com/modules.php?name=assunnah&amp;d_op=viewarticle&amp;aid=241

Sjellja e fëmijëve

2011-08-05T02:08:00.005+02:00

Nëse fëmijët jetojnë me kritikim, mësohen të ndëshkojnë.
Nëse fëmijët jetojnë me armiqësi, mësohen të rrihen.
Nëse fëmijët jetojnë me frikë, mësohen të jenë të frikësuar.
Nëse fëmijët jetojnë me keqardhje, mësohen të ndihen të dëshpëruar.
Nëse fëmijët jetojnë me tallje, mësohen të turpërohen.
Nëse fëmijët jetojnë me xhelozi, mësohen të ndihen lakmiqarë.
Nëse fëmijët jetojnë me turp, mësohen të ndihen të fajshëm.
Nëse fëmijët jetojnë me inkurajim, mësojnë vetëbesimin.
Nëse fëmijët jetojnë me tolerancë, mësojnë durimin.
Nëse fëmijët jetojnë me lavdërim, mësojnë vlerësimin.
Nëse fëmijët jetojnë me pranim, mësojnë dashurinë.
Nëse fëmijët jetojnë me miratim, mësohen të pëlqejnë vetveten.
Nëse fëmijët jetojnë me vlerësim, mësohen se është mirë të kesh qëllim.
Nëse fëmijët jetojnë me dhënie, mësojnë zemërgjerësinë.
Nëse fëmijët jetojnë me sinqeritet, mësojnë të jenë të vërtetë.
Nëse fëmijët jetojnë me paanësi, mësojnë drejtësinë.
Nëse fëmijët jetojnë me butësi dhe vëmendje, mësojnë respektin.
Nëse fëmijët jetojnë me siguri, mësojnë të kenë besim në vete dhe në ata rreth tyre.
Nëse fëmijët jetojnë me dashamirësi, mësojnë se bota është një vend i mirë për të jetuar.

Autor: Dorothi Llo Nollt (Dorothy Law Nolte)

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 05.08.2011

Le të mos të ikë nata e parë e ramazanit!

2011-07-29T20:41:00.004+02:00

“Le të mos të ikë nata e parë e ramazanit, kur Allahu miras shikon robërite Vet!”

Çdo vit, me t’u afruar ramazani, më kujtohet hadithi vijues:“Umetit tim i janë dhënë pesë gjëra, tëcilat asnjë të dërguari të mëparshëm nuk i janë dhënë. E para, natën e parë tëramazanit Allahu shikon robërit e Vet. Ai asnjëherë nuk do t’i dënojë ata që ishikon. E dyta, aroma e gojës së tyre kur bie nata është më e dashur (te Zoti)se aroma e miskut. E treta, engjëjt kërkojnë faljen nga Zoti për ta çdo ditë e çdonatë. E katërta, Allahu e urdhëron Xhenetin duke i thënë: “Ji gati dhezbukurohu për robërit e Mi; ata sakaq do të lirohen nga dhembjet e jetës sëdunjasë dhe do të shpërngulen në Shtëpinë dhe Nderin Tim!” E pesta, natën efundit të ramazanit Allahu i fal të gjithë njerëzit.” Me këtë rast, njënjeri pyeti: “A është kjo nata e Kadrit?” Kurse ai ia ktheu: “Jo, a e nuk e dije se kur punëtorët përfundojnëpunën e tyre, atëherë marrin pagën e caktuar?” (Ahmedi dhe el-Bazari)

Përveç shijimit të vlerave të zakonta të netëve të muajittë bekuar, nata e parë e ramazanit është e veçuar me virtyte të posaçme. Sipashadithit të mësipërm, natën e parë të ramazanit Allahu i Plotfuqishëm do t’i vështrojërobërit e Vet dhe ata që i shikon, asnjëherë nuk do t’i ndëshkojë.

Duke reflektuar mbi dhuratën e madhe hyjnore që mund tëketë një musliman a muslimane, në mendje më lindën disa pyetje:

· Pse nata e parë e ramazanit është veçuar me pozitë aq unike ndaj netëve tëtjera?

· Kë do ta vështrojë Allahu atë natë?

· Si mundet që unë – ashtu si edhe vëllezërit e motrat e mia në Islam – tëfavorizohemi me vështrimin e Allahut atë natë?

Natyrisht se nata e parë e ramazanit është bekuar më këtëfavorizim të madh nga Allahu sipas ndonjë urtësie hyjnore të cilën Ai, iPlotfuqishmi, e di. Mund të ishte – ndër shkaqe të tjera – sepse është dera hyrësee muajit të mëshirës, faljes, bekimeve dhe çlirimit nga zjarri i Xhehenemit.

Fatkeqësisht shumë njerëz e injorojnë dhe nuk përgatiten përvlerat e veçanta të natës së parë të ramazanit. Disa njerëz zihen me punë të përditshmërisëdhe këtë natë a kalojnë fare njëjtë si netët e tjera të vitit. Të tjerë shkojnëpër të blerë, argëtohen etj., kështu që u ik mundësia për të qenë në mesin eatyre të cilët Allahu do t’i vështrojë në mënyrë të favorshme atë natë.

Duke qenë se është e bekuar me bekim e dhunti hyjnore aq tëmadhe, nata e parë e ramazanit meriton t’i kushtohet një program i veçantë dhevëmendje e duhur. Duhet t’i bëhen parapërgatitjet e duhura dhe duhet të bëhetplan. Kjo është një natë që ngjet vetëm një herë në vit, andaj nuk duhet të nashkojë huq.

Pejgamberi (alejhi selam) na ka tërhequr vëmendjen rreth kësajkohe unike e të bekuar. Ai thoshte: “Kurtë vijë nata e parë e ramazanit, djajtë dhe xhinët e rebeluar vihen nën zinxhirëdhe dyert e Zjarrit mbyllen – asnjë prej tyre nuk mbetet e hapur. Ndërkaq dyerte Parajsës hapen dhe asnjë prej tyre nuk mbetet e mbyllur. Dhe një thirrës thërret:“O kërkues i së mirës, eja! O kërkues i së keqes, pusho! Dhe Allahu në këtëmuaj shumë veta liron nga Zjarri!” Kjo thirrje bëhet çdo natë.” (Tirmidhiu)

Program special

Nëse një musliman a muslimane dëshiron të jetë ndër ata qëdo t’i vështrojë Allahu, ai ose ajo duhet të punojë për të. Ata duhet t’i vihennë dukje favorizimit, mëshirës, faljes e bekimeve të Allahut. Programi në vijimmund të na ndihmojë të përfitojmë këtë dhuratë hyjnore të natës së parë tëramazanit:

1. Vendose të përmbahesh nga bërja keq dhe sinqerisht pendohupër mëkatet që i ke bërë!

2. Bëje nijetin të agjërosh në tërë muajin ramazan mebesim të palëkundur në Allahun dhe me shpresën vetëm te Ai për të marrë shpërblim!

3. Bëje dhikrin e mbrëmjes pakëz para perëndimit tëDiellit ditën e fundit të shabanit, më mirë në xhami!

4. Shko bashkërisht me të tjerë në xhami për namazin eakshamit; motrat mund të kryejnë faljen edhe në shtëpi!

5. Qëndro në xhami me qëllimin e itikafit dhe angazhojeveten me dhikër dhe me lexim Kurani deri në namazin e jacisë!

6. Kryej namazin e jacisë dhe teravisë bashkërisht medevotshmëri dhe sinqeritet!

7. Buzëqesh kur të takosh miqtë e tu muslimanë dhe dëshirojuramazan me gëzim!

8. Para se të shkosh të flesh, bëj ca vepra të mira e tëvirtytshme, siç është dhënia lëmoshë, lexim Kurani, bërja dhikër, vizitimi i tësëmurëve etj.!

9. Zgjohu për syfyr dhe bëj namaz nate para namazit tësabahut!

10. Shko në xhami për të kryer faljen e namazit tësabahut; motrat mund ta kryejnë në shtëpi!

11. Qëndro në xhami pas kryerjes së faljes së namazit tësabahut për të lexuar Kuran dhe për të bërë dhikër dhe pastaj për të bërënamazin e duhasë pas lindjes së Diellit!

12. Mos harro t’i bësh lutje Allahut për muslimanët e përvuajturkudo!

13. Përgjatë natës, lute Allahun me zell për të tëfavorizuar e për të të vështruar me mëshirën e faljen e Tij në atë natë tëbekuar!

14. Inkurajoji familjen e miqtë për të shfrytëzuar këtëmundësi të bekimeve të natës së parë të ramazanit!

Zoti na vështroftë e na bekoftë të gjithëve me favorizimete të mirat e Tij! Zoti na udhëzoftë në atë që është më e mira për ne në këtëbotë dhe në botën tjetër! Amin!

Autor: Vael Shihab (Wael Shihab) –studiues i Islamit nga Egjipti

Vael Abdelmutaal Shihabi është zëvendëskryeredaktor i Departmentit tëSheriatit të IOL-it. Ai ka diplomuar në universitetin e Ez-herit dhe në po tënjëjtin universitet ka magjistruar në shkencat islame, fusha e jurisprudencësislame dhe parimet e saj. Tani është duke punuar në temën e doktoraturës mbiparimet e jurisprudencës islame po kështu në universitetin e Ez-herit.

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 29.07.2011

Burimi: http://en.islamstory.com/do-not-miss-ramadan-first-night.html

I will remember it!

2011-07-11T15:51:00.002+02:00

Thence the sky turned to red,

As it’s a mirror to the land,

Cannot stay but in bed,

A Fatiha I recite in my hand!

And whence the cry was spread,

As it’s soul’s reflection,

It was the pain I didn’t shed

And I could not do any other action.

I was left out of words,

Eyes blurred, soul aching,

I was crying for my Lord’s

My Lord’s cure to myheartbreaking!

I was left parentless,

Not knowing where they went,

And asking my Lord indistress,

Why are my parents thenceabsent?

I am a small child, with nofuture,

As they diminished my littlepast,

But one thing I can myselfassure,

I will never be downcast!Never!

ArsimJonuzi, 11.07.2011

Dedicated to the living and unliving alive victim souls ofSrebrenica genocide

Peripatetizëm

2011-07-08T02:48:00.001+02:00

Jo të ulej në vend, po vërtitej dhe fliste. Ja, ky ishteAristoteli, të menduarit duke lëvizur i të cilit u gozhdua në kujtimet ehistorishkruesve. U bë i madh, sepse e dëgjonin, i rrinin sy-e-gojëhapur. Ndërsabëheshin të tillë, meqë ua blente vëmendjen. Vëmendjen ua blente. Vëmendjen. Vëmendjenua bleu edhe historishkruesve, me një që ishte nga elita dhe e dyta pse troçnuk bënte si ta kur merrej me aktivitet. Ai ecte. Me këtë bënte të tjerët tëlakojnë kokën andej e këndej.

A bën njeriu peripatetizëm kur ecën e nuk mendon në atëkohë? Se dihet se nuk bën kur mendon e nuk ecën. Po a mundet njeriu të mosmendojë? Njeriu ndoshta po, ndërsa filozof që nuk mendon më gjeni, sepse përilaç duhet. Ai vetvetiu dhe natyrshëm mendon, edhe pse mund të mos ketëaktivizuar “pajisjet” si kur flet. Filozofi tha se për njeriun e rëndomtë ështëkrejt jeshil kur hyn në ndonjë gjelbërim. Po pyete botanistin! Ai do të dintet’i kategorizojë bimët që gjenden aty. Ua di vlerën, peshën, moshën, brendësinë,jashtësinë, bukurinë, çmimin dhe gjithçka, me një fjalë. E njëjta është edhe megjelbërimin social. Pra, i themi gjelbërim, sepse ka qenie të gjalla – njerëz.Për njeriun e rëndomtë e tëra është njerëzim dhe kaq. Si për jeshillëkun. Ndërsaai që e njeh veten, i njeh edhe llojet e njerëzve të tjerë. Argumentimin emarrim nga psikologjia bazë. Te fëmija nuk ka përemër “unë”, ani pse çaste-çastee dëgjojmë ta përdorë – ajo është për të treguar epërsi ndaj rivalëve të vet,jo referencë për të se ka bërë ose se ka diç. Pra, ai nuk e njeh veten, prandajas botën nuk e njeh. Kur e zhvillon përemrin vetor për vete në vetvete, nëmendje, ai nis të dallojë të tjerët. Dikur dallon pesë përemra të tjerë (gjegjësishtshtatë, se për vetën e tretë për të dy numrat dallon nga dy përemra).

Nëse bëhemi prozaikë kundrejt kësaj fjale, do të shohim see tërë jeta është shkollë dhe e tërë shkolla është peripatetizëm. E tërëshkolla e njeriut është e barabartë me aq sa ka udhëtuar, me këmbë e me mendje.Me shpirt e me sy. Njeriu duke rrugëtuar gjen ujë dhe si rezultat i bie vleratejemumit që pati marrë pak më parë, ashtu sikur se i bie vlera mësuesit aktualkur gjen një më të mirë, më të plotë, thoshte Fatmir Muja. Pra, Aristoteli mesimbolikë ka paraqitur rrugëtimin e të mësuarit sublim të njerëzve. Sikur ua kabërë me dije se duhet ndjekur edhe mësues të tjerë, si edhe të thënat e tij t’iverifikojnë edhe te ndonjë burim tjetër, duke e pasur në ndërdije se njerëzitnjihen nga e vërteta dhe jo anasjelltas, kur flasim prototipikisht.

Vlera e të menduarit nuk matet me shabllonin a standardetfizike (të para), sepse objekti është metafizik (i paparë). Te mallrat ushqimorëetj., çmimi është transparent për të gjithë, ndërsa çmimi i të menduarit, idijes dhe dimensioneve simotra njihet vetëm nga ata që veçmë e kanë në dorë“mallin”.

Në të vërtetë, të thurim edhe ca për përmbyllje, njerius’ka mundësi të mos bëjë peripatetizëm absolut. Në mos ecsh ti, të ecën koha.Në paç mundësi të zgjedhësh çfarë të mendosh, nuk ke mundësi të zgjedhësh tëmos mendosh fare. Pra, kemi të dy komponentët-premisa, që mund të na shpiejnëte konkluzioni se jemi patetikë të gjithë, në fund të fundit. Ideja është tëvetëdijesohemi përkrah këtij fakti. Dhe duke qenë patetikë, qoftëfilozofikë-mësuesorë, qoftë pasivë-njerëzorë – të kemi nxënës pranë vetes! Të kemidikënd që do të na ndihmojë të zhvillohemi. Sepse sipas Xhorxh Bernard Shoit(George Bernard Shaw), “ai që mundet të bëjë një gjë, e bën. Ai që nuk mundet,i mëson të tjerët.” Le të jemi tek e fundit tejemumi i njerëzve gjersa ata tëgjejnë ujë për të marrë abdest dhe le të pajtohemi se vlera jonë është e njëjtapër sytë tanë, por bie përpara ujit të pastër për abdest.

Arsim Jonuzi

08.07.2011

Filteri i trefishtë

2011-06-20T16:36:00.001+02:00

Gjatë periudhës së artë abasite, një nga dijetarët e Bagdadit, kryeqyteti i hilafetit islam të asaj kohe, mbante reputacionin se kishte dituri të madhe. Një ditë, një i njohur takoi dijetarin e madh dhe i tha: “A e di çfarë sapo dëgjova për shokun tuaj?” “Prit pak,” i tha dijetari. “Para se të më tregosh, dua të kalosh një test të vogël. Quhet “testi i filterit të trefishtë”.

“Filter i trefishtë?”, pyeti me habi njeriu.

“Po”, vazhdoi dijetari. “Para se të më flasësh rreth mikut tim, do të ishte ide e mirë të ndalesh një moment dhe të filtrosh atë që do të thuash. Për këtë arsye e quaj test filteri të trefishtë. Filteri i parë është vërtetësia. A je absolutisht i sigurt se ajo që do të thuash është e vërtetë?”

“Jo”, i tha njeriu. “Në të vërtetë, vetëm dëgjova për këtë dhe...”

“Në rregull”, i tha dijetari. “Pra, nuk e di në të vërtetë se a është e saktë apo jo. Tani, le të shohim filterin e dytë – mirësia. Vallë, ajo që do të më tregosh rreth shokut tim a është gjëkafshë e mirë?” – “Jo, përkundrazi...”

“Hëm”, vazhdoi dijetari. “Ti dashke të më tregosh diç të keqe në lidhje me të, por nuk e ditke nëse është e vërtetë. Ti edhe më tej mund të kalosh testin, sepse ka edhe një filter, filteri i tretë – dobia. A është e dobishme për mua ajo që do të më tregosh për të? – “Jo, në fakt.”

“Atëherë,” konkludoi dijetari, “nëse ajo që do të më tregosh nuk është as e vërtetë, as e mirë e as e dobishme, pse të më tregosh fare?”

“O ju që besuat, nuk bën të tallet një popull me një popull tjetër, meqë të përqeshurit mund të jenë më të mirë nga ata të cilët përqeshin, as gratë me gratë e tjera, sepse mund të ndodhë që gratë e tjera të jenë më të mira se ato që përqeshin (duke e nënçmuar njëri-tjetrin) dhe mos etiketoni njëri-tjetrin me llagape. Pas besimit është keq të përhapet llagapi i keq. E ata që nuk pendohen, janë mizorë!” (Kuran, 49: 11)

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 20.06.2011

Shkëputur nga buletini i YoungMuslims.ca

Shalli që nuk shkoi në Palestinë

2011-06-02T19:30:00.000+02:00

Për Palestinë anija kur u nis,

Ishte maj-qershori në midis,

Në mes të vitit dy mijë e dhjetë,

Në një ditë dielli të nxehtë.

Oj Turqi, o milet zemërmadh,

Që e shkel shkaun si mbi livadh,

Që mblodhe tërë botën në gji,

Dhe nise anijen si të ishte stuhi!

Në atë anije na qëlloi një vashë,

Që nur fytyre të bardhë i pashë,

Ishte fare e mitur, por zemërbardhë,

Dhe lajmi pozitiv priste me i ardh.

Na zgjodhi një njeri që asaj iu duk,

E puthi në ballë dhe e uli në kolltuk,

I dha atij një shall për një destinim,

Dhe i thoshte njeriut t’i japë premtim.

I tha o njeri i mirë nga Zoti i uruar,

Një shall me shehadet ta kam dhuruar,

T’ia japësh ndonjë fëmije në Palestinë,

Që ai ta puthë e ta varë në vitrinë!

U zbeh fytyrë njeriu, me lot u mbush,

Dhe iu djeg zemra e iu bë krejt prush,

As për ta përqafuar ai nuk pati fuqi,

S’mundi t’i thotë as selami qoftë mbi ty!

Këtë rrëfim na e tregoi haxhi Seadi,

Që ishte aty pranë kur ngjarja ndodhi,

Dhe tha ai njeriu ishte yni fqi Fuadi,

Dhe shumë pika loti nga syri i hodhi!

Dhe ai i poshtër qen nuk na la të shkojmë,

E shallin amanet fëmijës t’ia dërgojmë,

Na ndali ai shka, rrugën na ndërpreu,

Dhe premtimin dhënë vashës ia theu!

Arsim Jonuzi, 01.06.2011

Favorizimi ndër bij – një padrejtësi e vërtetë!

2011-05-27T00:30:00.012+02:00

Shënim i përkthyesit. Fjala “bij” është shumësi i fjalës “bir”. Titulli i tekstit e përmbajtja e tij nuk duan të thonë se kemi të bëjmë vetëm me fëmijët meshkuj, duke pasur parasysh se për fëmijën femër kemi “bijë”, por për shkak se shumësi i fëmijëve meshkuj e femra tok ka vetëm një trajtë, e ajo është “bij”. Kjo ishte edhe sa për të mos lënë hapësirë për ngatërrim në mes fjalës “bijë” me “bij”. Gjithsecili që boton këtë shkrim mund të mos e publikojë këtë shënim, në varësi prej asaj se a konsideron se lexuesit e kanë të qartë apo jo.

“Vëllai im është i vetmi në shtëpi që fiton ndonjë vëmendje. Ai gjithmonë merr çdo gjë që ai dëshiron!”

“Babi im parapëlqen motrën tonë më të madhe më shumë sesa ne të tjerave. Ai përgjithnjë lavdëron atë, ndërsa sa për ne, çfarëdo që bëjmë, ai askurrë nuk e vlerëson!”

Ky është një problem i zakonshëm që e shohim sot. E ky është defekti i favorizimit ndërmjet bijve.

Prindërit mund të shprehin favorizim për shumë arsye. Favorizimi mund të shprehet ndaj bijve më të vjetër ose më të rinjve. Ose mund të jetë preferim i të birit ndaj së bijës, ose preferim i atij/asaj që është më i/e bukur ndaj atij/asaj që është më pak. Ose edhe thjesht pa ndonjë arsye të dukshme fare.

Favorizimi shfaqet në shumë mënyra. Ai mund të jetë në formë të shfaqjes më shumë dhembshuri ndaj një fëmije ose lavdërim të tepërt ndaj tij duke mos përfillur tjetrin (ose të tjerët), t’i japësh dhuratë njërit ose t’i japësh dhuratë më të mirë e më të shtrenjtë njërit në krahasim me tjetrin (ose të tjerët). Favorizim mund të quhet edhe thjesht nëse injoron një fëmijë në krahasim me të tjerët.

Islami ndëshkon të gjitha llojet e anësimeve e padrejtësive, e me të vërtetë favorizimi ndër bij është padrejtësi. Njeriu që shfaq favorizim ndër bijtë e vet nuk mund të quhet i drejtë. “Allahu urdhëron drejtësi, bamirësi, ndihmë të afërmve, e ndalon nga imoraliteti, nga e neveritura dhe dhuna. Ju këshillon, ashtu që të merrni mësim.” (Kuran, 16: 90).

Drejtësia mund të mbahet, madje edhe në atë se sa shpesh i shikojmë fëmijët tanë ose u flasim atyre. Hadithi që vijon tregon se sa është e rëndësishme t’i shmangemi favorizimit kur kemi të bëjmë me fëmijët tanë. Numan ibën Beshiri ka rrëfyer: “Babai im më dha një dhuratë nga pasuria e tij, por nëna ime, Emra bint Revaha, i tha: ‘Unë nuk e miratoj këtë (veprim) derisa ta përligjë Pejgamberi [alejhi selam]!’ Si pasojë, babai vajti te Pejgamberi [alejhi selam] për të marrë përligjjen për t’i dhënë dhuratë të birit. Pejgamberi [alejhi selam] i tha: “A ke bërë të njëjtën gjë për të gjithë fëmijët që i ke?” Ai i tha: “Jo.” Pejgamberi [alejhi selam] ia ktheu: “Ki frikë nga Allahu dhe trajtoji fëmijët e tu drejtësisht!” Kështu që babai u kthye dhe ma mori dhuratën.” (Buhariu dhe Muslimi).

Ç’është e vërteta, një nga të drejtat që kemi ndaj fëmijëve është që t’i trajtojmë ata në mënyrë të barabartë. Pejgamberi [alejhi selam] ka thënë: “Fëmijët tuaj kanë të drejtë të marrin trajtim të barabartë, ashtu sikur se ju keni të drejtën që ata t’ju respektojnë.” (Ebu Davudi). Gjithashtu, ka thënë: “Mbani drejtësi ndër fëmijët tuaj! (dhe e përsëriti këtë tri herë)” (Muslimi).

Pse është e gabuar?

Të shfaqësh favorizim ndër fëmijë është e gabuar, pavarësisht se si e merrni këtë. Është padrejtësi nëse fëmija neglizhohet, është padrejtësi nëse ndonjëri fëmijë parapëlqehet para tjetrit, e madje është padrejtësi pikësëpari nga prindi që shfaq favorizimin.

Të shfaqësh kësisoj trajtim favorizues ndaj një fëmije në lidhje me fëmijët e tjerë ushqen njëfarë xhelozie e madje edhe urrejtje në zemrën e atij fëmije që nuk përfillet njëlloj. Ekspertët na thonë se ky veprim mund të shpjerë deri te probleme të ndryshme psikologjike e shoqërore që mund të zgjasin bukur deri në moshën e adoleshencës e të moshës madhore. Ai që preferohet e ndaj të cilit shprehen lavdërime mund të mendojë se ai/ajo është disi më superior ose më i mirë se të tjerët dhe kjo e shpie atë për t’u bërë arrogant dhe i/e llastuar. Dhe sigurisht se kjo nuk përmbush përgjegjësinë tonë të rritjes së fëmijëve tanë në pajtim me mënyrën se si e kërkon Islami që t’i rrisim dhe t’i edukojmë ata.

Pejgamberi [alejhi selam] ka thënë: “Nuk ka njeri të cilit Allahu i ka dhënë një përgjegjësi e ai vdes duke mos e përfillur atë përgjegjësi, që Allahu ta pranojë në Xhenet!” (Muslimi).

Prindi që shfaq këtë favorizim bëhet i padrejtë edhe ndaj vetes, meqë do të duhej të ishte i drejtë për të gjithë bijtë e vet dhe se do të përgjigjet para Allahut se si e ka trajtuar familjen e vet. Me të treguar favorizim ai/ajo mëkaton dhe ndërpret së kryeri si duhet detyrën e të qenët prind konform mësimeve të Islamit.

Pejgamberi [alejhi selam] ka thënë: “Secili prej jush është bari dhe është përgjegjës për kopenë e vet. Burri është bari i anëtarëve të shtëpisë së vet dhe është përgjegjës për ta. Gruaja është bareshë e vatrës së burrit të vet dhe fëmijëve si edhe është përgjegjëse për ta. Secili prej jush është bari dhe secili prej jush është përgjegjës për kopenë e vet.” (Buhariu dhe Muslimi).

A je një nga ata?

Shumë nëna e baballarë që shfaqin trajtim të favorizuar ndaj disa prej fëmijëve të tyre, e bëjnë atë pa vërejtur. Ata bëjnë kështu pa vetëdije dhe nëse i pyetni rreth asaj se a preferojnë ndonjë fëmijë ndaj një tjetri, menjëherë e mohojnë atë. Asgjëmangut, meqë është çështje rreth së cilës duhet dhënë përgjegjësi para Allahut një ditë, çdonjë prind duhet sinqerisht të shikojë thellësisht në shpirtin e vet për të parë në mos ka faj për këtë padrejtësi.

“O ju që besuat, ruajeni veten dhe familjen tuaj prej një zjarri, lëndë djegëse e të cilit janë njerëzit dhe gurët! Atë (zjarrin) e mbikëqyrin engjëj të rreptë e të ashpër që nuk e kundërshtojnë Allahun për asgjë që Ai i urdhëron dhe punojnë atë që janë të urdhëruar.” (Kuran, 66: 6).

Së këtejmi, prindi musliman është njeri që ka frikë nga Allahu në marrëdhëniet e tij me fëmijët e vet dhe është i drejtë në të folur e në gjykime. Të thënat, veprimet e marrëdhëniet e tij me fëmijët e vet bazohen mbi drejtësi, pa asnjë shkallë diskriminimi a favorizimi.

“I drejti do të jetë me Allahun në frone drite... ata që janë të paanshëm në sundimin e tyre dhe të drejtë me familjen e tyre e me ata të cilët i kanë nën përgjegjësi.” (Transmeton Muslimi)

Si të shmangësh shfaqjen e favorizimit ndër fëmijë?

Favorizimi në familje është problem i madh. Kur ndonjë fëmijë veçohet si i favorizuar, mund të shkaktojë mund të shkaktojë pakënaqësi dhe ndjenjë refuzimi në mesin e fëmijëve të tjerë. Ndonjëherë mund të kesh shfaqur favorizim edhe pa e kuptuar. Të përshkruara në këtë artikull do të gjesh llojet e favorizimit dhe si të shmangen ato.

Udhëzime

Gjëra që të nevojiten:

Të pranosh se e ke gabim; dhe

Të kesh gatishmëri për të ndalur atë.

1) Të bësh favorizim. Të shfaqësh favorizim për një fëmijë mbi tjetrin mund ta lërë fëmijën tënd të ndihet i lënë pas dore dhe të padëshiruar. Trego vëmendje të barabartë për fëmijë. Kjo mund të jetë e vështirë, në qoftë se një fëmijë është i padisiplinuar, por në të shumtën e rasteve fëmijët çirren për më shumë vëmendje.

2) Të blesh dhurata për njërin, ndërsa për tjetrin jo. Kjo mund të tingëllojë e parëndësishme, por në mendjen e një fëmije nuk është ashtu. Një fëmijë mund të rritet duke mos i duruar prindërit e vet kur shfaqin preferencë ndaj ndonjë vëllai a motre të tij mbi të. Bëjani qejfin edhe fëmijës tjetër përmes gëzimit kur i jepni edhe atij një dhuratë.

3) Me të thëna. Ji i kujdesshëm për fjalët që thua për fëmijën tënd. Fjalë të caktuara mund të lënë fëmijën tënd të ndihet i pavlerë dhe mund të çojë edhe në mendime vetëvrasjeje. Mos harro se qëkur një fjalë të del nga goja, nuk ka asnjë mënyrë që të mund ta kthesh mbrapa.

4) Të arriturat. Nëse fëmija yt ka arritur diçka, jepi lavdëratat që i meriton. Fëmijët janë të ndieshëm. Ai do të vërë re, nëse i jep të gjitha lavdëratat vëllait të tij.

5) Të krahasosh. Të karahasosh fëmijën tënd me një vëlla a motër të tij, mund të shkaktojë shfaqje pakënaqësie te ai. Ajo gjithashtu mund të shkaktojë vetëbesim të ulët në çështjet e tij të mëtejme në jetë. Çdo fëmijë lind me personalitetin dhe tiparet e veta, ndaj pranoje ashtu si është.

6) Të qortosh. Shmangiu kursimit të ndonjë fëmije nga qortimi, përderisa tjetrin e qorton. Kjo nuk do të jetë e drejtë ndaj fëmijës tënd. Të gjithë duhet të qortohen në mënyrë të drejtë.

7) Të rrisësh fëmijën tënd në një shtëpi pa favorizim është më së miri për gjithë familjen. Një shtëpi me një mjedis të përzemërt dhe pa favorizim do të prodhojë njerëz me probleme psikologjike më të pakta.

Këshilla dhe alarmime

· Shfaqju fëmijëve të tu dashuri të barabartë në shtëpi!

· T’i japësh një fëmije trajtim favorizues dhe të refuzosh tjetrin mund ta lërë të ndihet më pak i posaçëm. Ndaj drejtësisht!

· Mos kalo më shumë kohë me një fëmijë e më pak me tjetrin!

· Shmangiu shfaqjes admirim në mënyrë të vazhdueshme vetëm për një fëmijë.

Autor: Esma bint Shamim (Asma bint Shameem)

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 27.05.2011

Burimi: http://islamgreatreligion.wordpress.com/2011/03/02/favoritism-among-children-an-injustice-indeed/

Musliman i mirë, qenie njerëzore e mirë!

2011-05-10T02:01:00.008+02:00

“Patjetër të jesh qenie njerëzore e mirë para se të bëhesh musliman i mirë!”

Ihsani është term i veçantë islam, i cili është definuar përmes hadithit të famshëm, që gjithashtu njihet edhe si hadithi i Xhibrilit. Një herë, Xhibrili [alejhi selam] vizitoi Pejgamberin [alejhi selam] në paraqitje njerëzore, në prezencë të shokëve të Pejgamberit [alejhi selam]. Kjo ka ngjarë kah fundi i misionit pejgamberik, ndërsa qëllimi i kësaj (ngjarje) ishte për të përmbledhur ca mësime rrënjësore të Islamit, që të gjithë ne të mësojmë.

Xhibrili [alejhi selam] pyeti rreth Islamit, imanit, ihsanit, Ditës së Gjykimit dhe rreth Paracaktimit (Kaderit). Sa i përket ihsanit (mirëbërjes), Pejgamberi [alejhi selam] iu përgjigj: “Ai nënkupton të adhurosh Allahun sikur je duke e parë. Meqë, edhe pse ti nuk e sheh, Ai të sheh.” (Muslimi) Siç duket, të adhuruarit tonë do të ishte më i mirë kur do ta bënim me atë vetëdije. Së këndejmi, ihsan do të thotë të përpiqesh të përsosesh në arritjen e devotshmërisë përmes një vetëdije të lartë afërsie me Allahun.

Këtë duhet të synojnë ata që duan të purifikohen shpirtërisht. Abdul Hamid Sidiki, i njohur për përkthimin e Sahihut të Muslimit në gjuhën angleze, shënon se ajo që nënkuptohet nga termi “tasavuf” është kryekëput ajo që përthekon nocioni i ihsanit. Duke pasur këtë në mendje mund të kuptojmë gëzimin e një njeriu që, një herë, i pati thënë mësuesit të vet se ka arritur ihsanin në namaz. Ai ndiente sikur të ishte para Allahut gjithherë kur ka bërë namaz. “Është për mrekulli të ndihesh ashtu kur bën namaz,” i kishte thënë mësuesi. “Por, a e ke të njëjtën ndjenjë kur ke të bësh me njerëzit? A e ke arritur ihsanin në marrëdhëniet e tua me bashkëshorten dhe fëmijët; në marrëdhëniet me shokët e të afërmit? Në të gjitha marrëdhëniet shoqërore?”. Këtij nxënësi të hutuar mësuesi vazhdoi t’i shpjegojë se koncepti i ihsanit nuk duhet të brendashkruhet vetëm në aspektin e namazeve. Termi ka përdorim të përgjithshëm dhe gjen zbatim në të gjitha segmentet e jetës.

Mësuesi sufi në këtë rrëfim ishte dr. Abdul Haj Arfi, e ky nxënës i Mevlana Eshref Ali Thanviut. Një nga shumë kontributet e mëdha të Mevlana Thanviut ishte që mësimet islame që kanë të bëjnë me marrëdhëniet shoqërore midis njerëzve ai i ka rindërfutur në mesin e çështjeve fetare. Porosia e tij ishte: “Patjetër duhet të bëhesh qenie njerëzore e mirë para se të bëhesh musliman i mirë. Kjo porosi rrënon keqkonceptimin katastrofal dhe tragjik që redukton Islamin vetëm në kryerjen e adhurimeve – përmbushjen e pesë kushteve – e me këtë duke plaçkitur një pjesë të madhe të “ndërtesës” (Islamit). Një pjesë shumë e rëndësishme dhe integrale e kësaj ndërtese ka të bëjë me marrëdhëniet tona shoqërore. Ajo merret me atë se si sillemi në familje; se si ndërveprojmë me familjarët, me miqtë, me fqinjtë, me kolegët dhe me të gjithë njerëzit në përgjithësi.

Shtylla e mësimeve islame në këtë aspekt është parashkrimi se nuk duhet shkaktuar dëm ndaj askujt përmes fjalësh a veprimesh. Në hadithin e shumënjohur thuhet: “Musliman është ai, nga duart dhe gjuha e të cilit të tjerët janë të qetë.” (Buhariu). “Nga duart dhe gjuha e të cilit...” nuk nënkupton vetëm se ne nuk hedhim gurë ndaj tyre, por gjithashtu edhe se nuk themi e as nuk bëjmë gjë që do t’i lëndonte ata.

Islami mëton të ndërtojë një shoqëri, e cila është model për njerëzi, mirësjellje dhe interesim e kujdesje për të tjerët.

Ky hadith qartazi e përshkruan këtë (koncept/parim) si tipar i një muslimani. Kur kemi të bëjmë me “muslimanët e tjerë”, dijetarët biejnë në ujdi se ky parim është i përgjithshëm, që zbatohet edhe ndaj jomuslimanëve, me përjashtim ndaj atyre që janë në luftë me muslimanët. Së këndejmi, një njeri që përmes veprimeve të tij të qëllimta ose të shkujdesura shkakton vuajtje a mundim ndaj të tjerëve, nuk meriton të quhet musliman.

Mund të nisim të çmojmë vlerën e këtij mësimi duke vërejtur se shumica e problemeve në jetë bëhen nga vetë njeriu. Jeta mund të bëhet ferr i gjallë, nëse në familje ka probleme: tendosje ndërmjet bashkëshortëve, fërkim ndërmjet prindërve dhe fëmijëve të vet, grindjet ndërmjet vëllezërve e motrave dhe të afërmve të tjerë. Në ditët e sotme këto janë ngjarje të zakonshme kudo. Por, a mund të ngjajnë këto probleme dhe të arrijnë intensitetin që e kanë, nëse gjithsecili me të vërtetë brengoset të mos lëndojë askënd? E njëjta pyetje ka të bëjë me analogjinë, më konkretisht, me miqtë, me fqinjtë, me kolegët dhe me shoqëritë.

Islami, pra mëton të ndërtojë një shoqëri, e cila është model për njerëzi, mirësjellje dhe interesim e kujdesje për të tjerët, kështu duke i shquar këto veti si çështje fetare. Transmetohet nga ebu Hurejra se Pejgamberi [alejhi selam] ka thënë: “Besimi është shtatëdhjete-disadegësh ose gjashtëdhjete-disadegësh, më e larta prej të cilave është të deklarosh se s’ka hyjni me meritë për adhurim, përveç Allahut, ndërsa më e ulëta është të largosh ndonjë gjë që pengon në rrugë.” (Muslimi). E kjo është konsideratë. E me gjasë nuk ka nivel imani më poshtë se kaq.

Shohim këtë konsideratë për të tjerët nëpërmjet jetës së Pejgamberit Muhamed [salallahu alejhi ue selem]. Natyrisht se një qëndrim i tillë shfaqet në detale “të vogla”. Sa për ilustrim, Muslimi ka rrëfyer se kurdoherë që Pejgamberi [salallahu alejhi ue selem] ka vizituar ndonjë grup njerëzish, ku ca do të ishin zgjuar e të tjerët fjetur, ai do t’i përshëndeste me një zë mjaft të ulët, aq sa të zgjuarit do të mundnin ta dëgjonin, gjersa të fjeturit nuk do të trazoheshin. Dhe kurdoherë që kishte zakon të zgjohej natën për të bërë namaz, do të dilte nga shtrati shumë qetazi, ashtu që nuk do të trazonte bashkëshorten e vet që flinte.

Tutje, kurdoherë që shihte dikënd që bënte ndonjë gjë të gabuar, për të cilën kishte nevojë publikisht të bëhej qortimi, do të fliste rreth atij veprimi në trajtë të përgjithshme, duke mos e përmendur emrin e vepruesit. Kjo praktikë gjithashtu përshkruan dy skajshmëritë në këtë drejtim, të cilat duhet t’i shmangim. Në njërën anë është shtysa për të kompromisuar në çështjen e së mirës dhe së keqes me qëllim për të parandaluar së lënduari ndjenjat, ndërkaq, në anën tjetër, është shtysa për të ndëshkuar veprimin e keq duke mos i shfaqur detalet, me atë që vepruesi në fjalë të mos ofendohet e lëndohet. Teksa shohim këto qëndrime të skajshme te njerëz që u ngjajnë poleve, veç praktikimit të tyre të fesë, që të dyja grupet-skajet burojnë nga i njëjti vizion i ngushtë për fenë, i cili marrëdhëniet tona me të tjerët, si çështjet e kësaj bote, i mban jashtë kufijve të Islamit!

Është mirë të mos harrojmë se Islami është mënyrë e të jetuarit. Ne duhet ta nënshtrojmë tërë jetën, e jo vetëm ca aspekte të saj që i caktojmë, ndaj urdhrave e mësimeve të Allahut dhe të të Dërguarit të Tij [salallahu alejhi ue selem]. Zotimi ynë në Islam nuk duhet të jetë vetëm i gjithmonshëm, po edhe gjithaspektual duhet të jetë.

I marrë me modifikime të pakta editoriale nga Albalagh.net

Autor: Khalid Baig (Halid Baig)

Halid Baig është inxhinier me profesion. Është marrë me shkrime mbi Islamin dhe mbi çështje aktuale që nga 1986-ta. Ai është redaktor i “Albalagh E-Journal” dhe ka qenë kontribues i rregullt i “Impact International” e themeluar në Londër. Libri i tij i fundit është “Slippery Stone: An Inquiry into Islam's Stance on Music” (Gur i rrëshqitshëm: Hulumtim mbi qëndrimin e Islamit rreth muzikës”).

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 09.05.2011

Burimi: http://www.onislam.net/english/shariah/refine-your-heart/advice/449109-good-muslim-good-human-being.html

Të rrish larg

2011-04-12T01:55:00.001+02:00

Nga të gjithë diejt që janë në botë,

Një ditë njëri më takoi e më tha

Se Dielli i madh, që ka nam të plotë,

Si duket pruri natën, dhe se ne na la...

Ai, o djalosh, herë vjen e herë shkon,

Ai është që bie mëngjesin, pastaj natën

E nuk është i tillë, siç ti po mendon,

Se së pari ka lule, pastaj nxjerr shpatën...

Ai s’është si zjarri, edhe pse nxehin të dytë,

As zjarri s’është si ai, ani pse bën pak dritë,

Nuk janë të njëjtë, ani pse të dytë djegin,

Dhe pse Dielli na prek, ndërsa zjarrin e prekin...

Nuk janë të njëjtë, ani pse nuk flasin,

Dhe as nuk të heshtin, as s’të bërtasin,

Megjithatë komunikojnë në mënyrë të vet,

Kur flet Dielli, zjarri bën medet...

T’i rrish zjarrit shumë afër, të lejon,

Të digjet lëkura pak, por dikur të kalon,

E Diellit afër t’i rrish, nuk vjen parasysh,

Se të ndodhë ajo që s’do të doje të dish...

E njerëz-zjarr kjo tokë mban tepër shumë,

Ndërsa diejt janë jashtëzakonisht të pakët.

Gjersa këta janë si për të pafjeturin një gjumë,

Të parët të vyejnë sa një leckë e lagët...

Dielli im më tha edhe si të dalloj,

Në mes atij të parit dhe këtij tjetrit,

Më tha t’u afrohem më afër t’u kërkoj,

Njëri të buzëqesh, tjetri të humb nga sytë...

Njëri të lë t’i rrish, se është mishngrënës,

Ta djeg e pjek lëkurën, duke u hequr si diell.

Tjetri është i dashur dhe shumë mirëbërës,

Dhe s’të lë t’i afrohesh, se mund të bëhesh miell...

Arsim Jonuzi, 12.04.2011

Arti i të dëgjuarit

2011-04-05T14:15:00.003+02:00

Unë kam një fëmijë, i cili është shumë i zhurmshëm. Ajo është aq e zhurmshme sa nuk bën assesi, pos ta dëgjosh se çka është duke thënë (ose duke kërkuar). Për shembull, kur është në shitore ushqimore duke piskatur për një çokollatë. Apo kur është në xhami duke lexuar kaptinën el-Fatiha më zëshëm se imami. Apo kur është duke lozur në park kur detalet e jetës së vet i shpalos cilitdo të huaj i cili do ta dëgjonte. E kur përpiqem t’i tregoj se ka kohë e vend të caktuar për të folur, ajo rëndom injoron këshillën dhe vazhdon mënyrën e vet të zëshme të të folurit në lumturi.

Megjithëkëtë, ajo që më shqetëson janë kohët kur ajo s’mundet të flasë – kohët kur emocionet e mposhtin, dhe në vend se të artikulojë atë që dëshiron të thotë, ajo vetëm bërtet jashtëzakonisht shumë.

Së këndejmi, në përpjekje për të shpëtuar veten për të fituar kokëdhembje, kam qenë duke kërkuar marifete e udhëzime se si t’ia dal mbanë me një fëmijë që ka temperament shpërthim inati. Një javë më parë gjeta një të vogël të mrekullueshëm dhe, deri më tani, ka funksionuar mirë.

Ky marifet përfshin njohje te ndjenjave të fëmijës gjatë teptisjes së tij/saj, duke përsëritur atë që ai apo ajo është duke jua thënë. Për shembull, nëse fëmija bërtet: “Ahhh! E dua atë pjesë çokollate TASH!”, ju thoni: “Aha, po e vërej sikur po e dëshiron atë pjesë çokollate.”

Kjo nuk nënkupton se bëhemi të dobët dhe se ia japim atë pjesë çokollate – por do të thotë t’i tregojmë atij fëmije se çfarë është duke e çrregulluar atë dhe se nuk ia shpërfill ndjenjat. Që këtu, është befasisht lehtë ta shpiesh në anën e arsyes pastaj. “Edhe unë i dua çokollatat, vogëlushja ime e dashur, por nëse do të hanim sosh tani, nuk do të mundeshim të hamë një darkë të shëndoshë.”

Qëkur unë kam njohur ndjenjat e saj, shpërthimet e inatit te ajo janë zvogëluar, shtëpia është më e qetë, dhe edhe ajo, edhe unë jemi më të lumtur si pasojë.

Arti i të dëgjuarit është ajo që ka peshën. Me të vërtetë të dëgjuarit është. Dhe unë besoj se sa më shumë që e praktikojmë atë në jetë, lidhjet tona aq më të lumtura do të jenë. Më poshtë keni disa ide që ju bëjnë t’i dëgjoni të dashurit tuaj me shkathtësi më të mëdha:

Kuptojini mirë dobitë e të dëgjuarit

Për situatën me bijën time, paraqitjet e jashtme të emocioneve më shkapërderdhnin aq shumë, saqë me të vërtetë u bë problem i madh për të vendosur a ta largoja fare nga shtëpia apo jo. Paramendoni një fëmijë që rri në shtëpi tërë kohën për shkak se askush nuk dëshiron të ketë të bëjë me të para dikujt. Kjo që na shkapërderdhte të dyve – dhe për shkak se nuk mundja ta lija vetëm në shtëpi, edhe rutina më e zakonshme e obligimeve e punëve ditore u bë e vështirë.

Me t’u zhvilluar së qeni dëgjues shumë cilësor në marrëdhëniet e tua, shërben për të kuptuar se si dobitë të adresohen edhe ty. A do të jetë martesa jote më e fortë? A do ta ketë më lehtë fëmija yt tinejxher të vijë të të rrëfehet për problemet e tij/saj? A do të ndihen prindërit e tu sikur ti përfundimisht je duke u dhënë nderimin që ata e meritojnë? Me të dëgjuar do të mësosh, do të zhvillohesh e do të ndërgjegjësohesh për mundësitë në dispozicion në kohë të vështira – veçanërisht në shpërthime inati?

Mbaj mend se komunikimi mund të jetë i vështirë

Pothuaj gjithsekush ka qenë viktimë e një komunikimi jo të mirë a keqkuptimi. Edhe ata që më së miri artikulojnë fjalët kanë kohë të vështira për t’u siguruar se ajo që thuhet do të kuptohet nga të gjithë. Ka tepër shumë mënyra për të thënë gjërat dhe tepër shumë mënyra për dëgjuesit për t’i komentuar ato. Së këndejmi, është e udhës të mbahet mend se komunikimi në esencë është porosi (dërgim/pranim porosish) dhe se ndonjëherë ato porosi mund të kenë dukshmëri të ulët. Thjesht me të mbajtur këtë njohuri në mendje paraqet hapin e parë drejt hapjes së teknikave të dëgjimit dhe të bërët veshët më empatikë (të dhembshur/më të kujdesshëm).

Dëgjo mirëfilli dhe provo të takosh humorin

Provo të analizosh shkëmbimin vijues në mes një burri dhe një gruaje, duke pasur parasysh se ai sapo ka ardhur nga puna dhe se ajo është në kuzhinë duke përgatitur ushqim.

Burri (tingëllon mërzitshëm, pothuaj duke bërtitur): A do të kemi makarona për darkë?

Gruaja (gëzueshëm, ende duke përzier ushqimin në tenxhere): Janë shumë të shijshme – po nëse nuk i do, atëherë ti me të vërtetë nuk ke sens të shijes!

Ndoshta që të dytë kanë faj për aftësitë e tyre komunikative – por unë do të adresoja gruan, meqë përgjigjja ishte e saja. Pikësëpari ajo do të duhej të kishte dëgjuar se burri i vet tingëllonte i mërzitur dhe të kishte vërejtur se me siguri se në punë ka pasur rrethana të atilla që e kanë bërë ashtu – por ajo duke tingëlluar ngazëllyeshëm dhe duke mos çarë kokën se çka është duke thënë, menjëherë tjetërsoi ndjenjat e tij dhe humbi mundësinë për të pasur një bisedë me vlerë se çka në të vërtetë po e ngacmonte atë (burrin). Së dyti, edhe pse mendonte se po bënte shaka, me përçmimin e saj ajo e bëri të ndihet jo mirë dhe bëri të duket më e rëndësishme (dhe me shije) ajo që ishte duke bërë ajo sesa që donte ai.

Do të kishte qenë më e suksesshme nëse do të ndalej, të vrenjtej ashtu siç u vrenjtej ai dhe të thoshte: “Oh! Ti a nuk do makarona?” E kjo është fare më mirë, sepse do t’i bënte të ditur se ajo e di për burrin e vet se është i mërzitur – se nuk është duke shtyrë mënjanë duke dhënë shenjë jo të mirë – dhe se kujdeset mjaft që do të bënte burrin e vet të përgjigjej sinqerisht.

Me të bërë kështu, ai me gjasë do të qetësohej dhe do t’iu hapej e t’i tregonte në lidhje me atë se çka është duke ndodhur në të vërtetë, duke thënë diç si: “Makaronat nuk janë problemi. Problemi në fakt është...”.

Në këtë pikë gruaja me siguri se do të çkyçkte furrën, do t’ia merrte dorën burrit të vet, do ta ulte në karrige dhe pastaj do t’i kushtonte më shumë vëmendje asaj që do t’i thoshte ai, pa ndonjë shushatje.

Parim i artë është se heshtja është e artë

Ebu Hurejra rrëfen se Pejgamberi (salallahu alejhi ue selem) ka thënë: “Gjithsekush që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit duhet të flasë mirë ose të heshtë. Dhe gjithsekush që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit duhet t’i shfaqë mikpritje fqiut të vet. Dhe gjithsekush që beson në Allahun dhe në Ditën e Fundit duhet t’i shfaqë mikpritje mysafirit të vet!” (Sahihu i Buhariut dhe i Muslimit).

Biseda tipike vërtitet në mes dy a më shumë njerëzish. Nëse ka rrjedhje dhe mirëkuptim – shumë mirë, d.m.th. ka rrjedhje dhe mirëkuptim. Por nëse ka mospajtim e fyerje për shkak të saj (bisedës), biseda mund të shkaktojë shkatërrim të lidhjes. Kur gjërat nisin të nxehen, bëhet e domosdoshme për atë që lexon këtë artikull dhe (atë) që përpiqet të përmirësojë teknikat e të dëgjuarit, të heshtë, të përdorojë heshtjen për të shtyer reagimin, të ngadalësojë bisedën në mënyrë që ajo (biseda) të kthehet në ushtrim për dëgjim autentik.

Në diskutimet kur ngrihen gjakrat, heshtja është prirje e mrekullueshme, sepse palëve të kyçura u jep kohë për të menduar dhe për të reflektuar atë që duan të thonë ose mbi atë që është thënë më parë.

Bisedat përfundojini me mirëkuptim, edhe nëse s’ka pajtim!

Të qenët dëgjues i mirë domosdoshmërisht sjell pranim të versionit të saktë të porosisë që jepet – që do të thotë se nxjerr mirëkuptim në komunikimin e folësit. Kjo më konkretisht ka të bëjë me të parët e pikëvështrimit të tij ose të saj (folësit) në mënyrë të qetë, autentike dhe tërësore. Nëse ndodh kjo, vetëm atëherë ti je i/e lirë të kesh pikëvështrim tëndin/en – madje edhe të mos pajtohesh me atë që ke dëgjuar nga folësi. Gjëja me rëndësi është se keni kuptuar atë si edhe parimet themelore të reciprocitetit dhe me të bërë kështu, folësi do të donte të bënte të njëjtën për ju.

E njëjta është me problemin me bijën time për çokollatën. Unë kuptova nga se po tërhiqej ajo dhe ajo (disi) kuptoi nga se po tërhiqesha unë, kur i thashë se ajo (çokollata) do t’ia prishte oreksin. Në fund arritëm një kompromis. Ajo do ta hante çokollatën pas darke, megjithëse ngrënia darkë do të ndodhte të hahej PIKËRISHT TANI!

***

Heba Elsherif (Heba Alshareef) është mësimdhënëse dhe është autore e “Release your inner queen of Sheba!” (Shliroje mbretëreshën tënde të brendshme të Shebas). Ajo këshillon gra nëpër tërë botën për të zbuluar talentet e tyre unike, për të vepruar mbi aspiratat e tyre për të arritur gjëra të caktuara për të gjetur lumturi të vërtetë. Ajo jeton me bashkëshortin dhe pesë fëmijë afër Torontos në Kanada.

Autor: Heba Elsherif

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 05.04.2011

Burimi: http://www.onislam.net/english/family/your-society/self-development/449382-qwhat-did-you-sayq.html

Sonte nuk të thashë!

2011-02-22T23:30:00.001+01:00

Sonte, në këtë natë, mora fjalët e poetit,

Për të thënë pasthirrmën dot të paqenë,

E për të përbuzur atë kurorë të mbretit,

Si edhe gjatësinë e kësaj bote hienë!

Sonte i lashë për vete e ty s’t’i thashë,

Por letrën e pashkruar veç ty ta dhashë,

Në të sheh të vizatuar pafuqinë time,

Dhe shigjetën e vënë zemrës sime!

Sonte nuk m’u gjet penë për të shkruar,

As këmbët s’kisha ku doja për të shkuar,

Prandaj, u ula për të të kujtuar,

Dhe shpellën pyete sa jam thelluar!

Atë pyete sa për ty jam përmalluar,

Muret e saj e të mitë gjithashtu pyeti,

Se ç’zhurmë e madhe është shkaktuar,

Nga heshtja që bëra duke të thirrur ty!

Sonte m’u duk se njëra ka vdekur,

O jeta ime vdiq, o vdekja jote lindi,

Biseda jonë përfundoi me hekur,

Fakt ky, më shumë që më bindi.

Sonte nuk të thashë, sepse zërin s’kisha,

As s’të fola, të mos shohësh duarsh dridhje,

As ujë nuk piva, se më i nxehtë unë s’isha,

As pranë s’të dola, se s’do të më njihje!

Sonte nuk të thashë, sepse nuk të pashë,

Nuk e pashë as pulsin, se më kishte ikur,

Duke mos pasur gjumë, në shtrat rashë,
Se dritën syverbuese terri ma kishte fikur.

Sonte përjetova udhëtimin pa ecje,
Të vija, të shihja, t’i thosha fjalët,
Beso se çdo betimit tim i vija presje,
Se ngadalë do t’i kaloja shkallët.

Sonte u bëra koprrac dhe zemërgjerë,
Zemërgjerë u bëra që heshtje dhashë,
Atë ta jepja pa kthim për letra me vlerë,
E koprrac për fjalët që nuk t’i thashë!

Sonte kur pashë fillimin, fundin nuk e desha,
Fillimin nuk ndale, po as fundin s’mund ta ndalësh,
Sonte druaj se si përherë nuk buzëqesha,
Dhe vuaj për të pathënat të më falësh!

Arsim Jonuzi

Doni poezinë, zotëri?

2011-02-09T18:14:00.002+01:00

Më erdhi zëri, e të pazëshëm më bëri,

E m’i mbylli sytë që përtej të shikoj,

Më tha dëshirat e mëdha më anash lëri,

Dhe gjithnjë fundin e fillimit ta kujtoj.

Në jetë zgjedh, qesh ose qaj,

Po them për fundin, se fillimi dihet.

Pra, të gjithë fillimin e ecim përskaj,

Ndërsa fundi ta zgjedhim neve na lihet.

Në jetë zgjedh, qaj ose shkruaj,

Veçse po qave, i merakos të tjerët!

E po shkrove mund të të marrin të huaj,

Por emri yt nuk përfundon më herët.

Sa herë u betuam se atje do të jemi,

Dhe sa herë e thyem e sa e përlyem.

Na lëntë dyshja jonë një gjë të themi,

Të vërtetën ndaj nesh dot nuk e përthyem!

Qajtëm se nuk hypëm e se s’deshëm të zbresim,

A të presim të vdesim a të gjallë të mbesim?

Shkuan me puthitje minusesh dhe prunë hutinë,

Dhe zëri i panjohur më tha “A doni poezinë?”.

A do poezi që pa të prekur të bën të mekur,

Që të bën të gjallë duke të bërë të vdekur?

Kur s’ka rëndësi a është pambuk a hekur,

Kur flladitje e sheh çdonjë të përpjekur!

E poezia nuk është gjithfarë zgjidhje,

Ajo është një zgjedhje, një e mirë lidhje,

Ajo të ndan nga bota për t’u lidhur me veten,

Dhe të bën shpesh të nuhatësh të vërtetën!

Arsim Jonuzi

Kur zgjidhja bëhet zgjedhje

2011-02-03T00:12:00.001+01:00

“Ruajini monedhat, sepse bankënotat ruhen vetë!”, thotë fjalia e urtë angleze, duke aluduar pikësëpari në atë se zakonisht njeriu nuk mban shumë të madhe parash në xhep, sepse në shtëpi i mban ato, por ato me vete që i ka t’i ruajë, ato që ndoshta edhe pse i japim apo i humbim nuk prish punë gjithaq sa do t’iu prishte qejfi e gazi i fytyrës nëse do t’i humbnin paratë me vlerë më të madhe. Bah, paraja nuk është pjesë e identitetit të përhershëm të njeriut, po, kur njerëzit mbarojnë së bleri në treg a në çfarëdo vendshitjeje, i ngarkuari për të qëndruar te kasa i thotë: “Zotëri, llogaria juaj është...”, dhe për të qenë qytetar i ndershëm, duhet paguar shumën.

Së dyti, fryma e fjalisë së sipërshënuar zbatohet edhe për çështje a situata të tjera, bie fjala për personalitetin. Meqë ra fjala, thënia e Ali Iljazit na e tërheq vërejtjen: “Ki kujdes për mendimet e tua, sepse ato të bëhen fjalë. Ki kujdes për fjalët e tua, sepse ato të bëhen vepra. Ki kujdes për veprat e tua, sepse ato të bëhen traditë. Ki kujdes për traditat e tua, sepse ato të bëhen karakter dhe ki kujdes për karakterin tënd, sepse ai bëhet fati yt!”

Dhe së treti, së katërti e kush e di se në sa situata të tjera mund të zbatohet ajo që u tha qysh në fillim, por gardhi i artikullit që po lexoni është për aspektin gjuhësor. Veçmë ka marrë edhe përmasa të atilla që edhe në reklama në televizione me shikueshmëri më të gjerë po ngjet. Pështjellas po përdoren termat “zgjedhje” dhe “zgjidhje” dhe me rëndësi për t’u cekur është se thuajse “zgjidhje” fare nuk përdoret, po “zgjedhje” përdoret edhe kur synohet të thuhet “alternativë”, edhe “solucion”.

Çift tjetër ku ngatërrohet “e-ja” me “i-në” është edhe te ca numërorë. Para elaborimit do të përkujtoja se numërori “tre” në gjuhën shqipe është karakteristik me atë që është dygjinor, i vetmi është i këtillë. Dygjinishmëria gjen shprehjen sepse përballet me faktin se emrat në shqipe ndahen në mashkullorë dhe në femërorë. Sa për ilustrim, themi “tri forma”, por “tre faktorë”, me shpjegimin se “forma” është emër i gjinisë femërore dhe, së kendejmi, shkon me trajtën femërore përkatëse, përkundër të cilit “faktor” është mashkullor dhe përdoret me numërorin mashkullor përkatës, kushtimisht t’i them. Në këtë vijë është edhe numri tridhjetë. Fare shpesh dëgjon të thuhet “tredhjetë”.

Dukuria nuk përfundon me këta shembuj. Ajo mund të na thellojë edhe në situata ku do të gjente shprehjen varianti dialektologjik, kryesisht, i të shprehurit të disa fjalëve të caktuara. Dhe për të mos u gjykuar se po sulmoj dialektet a folësit e dialekteve të caktuara, e që diskutimi të dalë jashtë suazave të asaj që quhet përpjekje për mirësim, shembujt për këtë kategori të dukurisë do të thuhen në mënyrë implicite.

Djersa m’u tha duke i menduar shkaqet e kësaj dukurie dhe pastaj balli po më qullet me djersë kur po them me vete të pyes ndokënd se pse e bën këtë gabim, por asgjë. Asgjëmangut, për rastin me numërorët, sa kam mundur intuitivisht të kuptoj, është për shkak të tendencës për t’u dalluar nga përdorimi i num(ë)r(or)it të njëjtë në gjuhët sllave. Sa për njoftim, norma e ca gjuhëve sllave është të thuhet vetëm “tri”. E gjersa për rastin e fundit po e kategorizoj si çështje të betonuar dialektologjike, prapë nisi të më thahet djersa për pështjelljen e “zgjedhje-s” me “zgjidhje-n”. Pse të ngatërrohen, vallë?

Falë Zotit që “zgjidhja” quhet “zgjedhje”, sepse po të ishte e kundërta shumë politikanë do të dilnin gënjeshtarë. (???) Shumë thjesht, nëse “zgjedhje-ve” u thuhet “zgjidhje”, a mendoni se kurdoherë që organizohen zgjedhje ato janë zgjidhje për popullin? Në anën tjetër, nëse ngatërrimi vazhdon gjithsaherë, çdo solucion për ne do të jetë vetëm se alternativë dhe prore, domethënë, vrapuakemi për të gjetur ZGJIDHJEN, dhe kur na vjen përpara i themi ZGJEDHJE. Më thoni a është e drejtë kjo? E zgjidhja ku është? Zgjidhja na nevojitet. Ky është zëri juaj i thënë nga unë.

Zgjidhja ime për zgjedhjen tuaj, që zgjidhjes i thoni zgjedhje, është kjo: hiqni mbaresat dhe do të keni vetëm “zgjidh” përkundrejt “zgjedh”. Zgjidhim detyra matematikore, por zgjedhim përfaqësuesit tanë në parlament. Zgjidhim nyjen e robërisë, sepse kemi bërë zgjedhjen e lirisë. Tunizia, Egjipti dhe vendet e tjera simotra të zgjedhin një kryetar shteti të drejtë, i cili do t’ua zgjidhte problemet! Tani, kjo ishte zgjidhja ime – cila është zgjedhja juaj?

Arsim Jonuzi, 03.02.2011

Hyr në lutjen time!

2011-01-26T17:55:00.001+01:00

Çuditërisht ka rastisur njësoj të jemi,

Veçse unë bëj shumë lutje, ti ke hall,

Po në zemër secili një Zot kemi,

Dhe qysh nga ezeli për Të kemi mall!

Vëllai im, stacioni yt imi ishte,

Prandaj lotët kam poshtë, duart lart,

Tmerrësisht me dhëmbë më griste,

Por Zotit i lutesha me lot të zjarrtë!

Piskamën time e dëgjoi edhe nëntoka,

Herë me fytyrë kah qielli, herë rrija në sexhde,

Duart gjithmonë i mbaja më lart se koka,

Dhe anekënd vetes vija shumë perde.

Ashtu m’u tha se Zoti e kërkon,

Të qarën time do ta dëgjojë,

Dhe gjithsaherë që shpirti të rënkon,

Lutju Atij, se ndryshe do të xhelozojë!

Hallin tënd ma thuaj edhe mua,

Unë në listën tënde, e në timen ti,

Kërko edhe ty të të shtoj në dua,

Sepse mirësinë e kam në arrati!

Kështu është jeta, o vëllai im,

Unë jam shkaku yt, ti qëllimi im,

Po edhe unë yti qëllim, ti imi shkak,

Me rëndësi para Zotit të jemi në Hak!

Ime lutje doemos në Xhenet nuk çon,

As moslutja ime jo në Xhehenem,

Po me rëndësi është kjo që vijon,

Për tjetrin të lutesh është melhem!

Arsim Jonuzi

Kujdes me buallin!

2011-01-17T14:40:00.002+01:00

Balli im më pa kur u zura,

Zjarr në zemër kur i vura,

I dogja zemër, e sy i thava,

Një ditë buallin zëshëm e shava.

O syri im, që tani po të lag,

Një ditë do të rrudhem sikur plakë,

Do të bëhem dhe, ti do më mbulosh,

Po fjalën time gjithnjë ta kujtosh.

Saherë që zihesh, pasi të piqesh,

Nga zjarri, o sy, menjëherë të hiqesh,

Xhan të kam, mos ma dëmto syrin,

Buallit karshi – mos ia mpreh bririn!

Bualli t’i rrish përpara ka dëshirë,

Ndërsa unë edhe më tej të shoh dua,

Te ai është e zbehur fjala “mëshirë”,

A mos do syri im të shkojë në përrua?!

O syri im, që të kam në ballë,

Të dua aq shumë, sepse me ty shoh,

Po deshe buallit t’i rrish përballë,

Atëherë më parë zemrën ma dërrmo!

Pse vallë buallit dëshirë t’i plotësosh,

Kur të flet zëri i mirë – dëgjoje,

Ashtu edhe mua do të më gëzosh,

Me buallin menjëherë, tani mbaroje!

Bualli është krijuar përpara të godasë,

Të thyej murë, e derë të përplasë,

Ti nuk je kështu, nuk je si ai,

Sepse je imi më i dashur sy!

Oj drita ime, bualli është njeri,

Një soj i keq, mos të raftë në sy,

Nuk e ka dert se në fund përlyhet,

Po me ty të piqet dhe mandej të zihet!

Arsim Jonuzi

Pesë arsye pse Zoti na sprovon

2010-12-14T12:13:00.001+01:00

Problemet me të cilat ballafaqohesh o do të të rrëzojnë, o do të të zhvillojnë – në varësi prej mënyrës se si reagon ndaj tyre. Shumica e njerëzve fatkeqësisht dështojnë së pari (për të parë) se si Zoti do t’i përdorojë problemet për të mirën e tyre në jetë. Ata reagojnë marrëzisht dhe nuk i durojnë problemet që kanë, në vend që të ndalen e të kenë në konsideratë se çfarë dobie do të mund të sillnin ato. Më poshtë keni pesë mënyra se përse Zoti i përdoron problemet në jetën tuaj:

1) Zoti i përdoron problemet për të të DREJTUAR

Ndonjëherë Zoti duhet të ndezë një zjarr nën ty për të të lëvizur. Problemet zakonisht na shpiejnë në drejtim të ri dhe na motivojnë për të bërë ndryshim (në vete). A mos Zoti po synon të ta tërheqë vëmendjen? “Ndonjëherë duhet një situatë e dhimbshme për të na e përmbushur rrugën.”

2) Zoti i përdoron problemet për të të INSPEKTUAR

Njerëzit janë si qese çaji... Nëse do të dish se çfarë ka brenda tyre, vetëm hidhi në ujë të nxehtë! Zoti ka testuar besimin tënd me anë të një problemi, dije këtë. Çfarë zbulojnë për ty problemet? "Kur ke shumë lloje të vështirësive, duhet të jesh plot gëzim, sepse e di se këto probleme testojnë besimin tënd, dhe kjo do të të japë durim!"

3) Zoti i përdoron problemet për të të KORRIGJUAR

Disa mësime i mësojmë vetëm nëpërmjet dhimbjes e dështimit. Është sikur, duke qenë si fëmijë, prindërit të kanë thënë të mos prekësh kaldajën e nxehtë. Megjithatë, ka mundësi që të jesh mësuar duke u djegur nga ai. Ndonjëherë ne e mësojmë vlerën e diçkaje ... shëndetit, të hollave, lidhjes (martesore, për shembull) vetëm kur e humbim. “Ishte gjëja më e mirë që ka mundur të më ndodhë mua, sepse më mësoi t’u kushtoj më shumë rëndësi Ligjeve të Tua!”

4) Zoti i përdoron problemet për të të MBROJTUR

Problemi mund të jetë bekim i fshehur, nëse të parandalon të dëmtohesh nga diçka më serioze. Vitin e kaluar një mik qe larguar nga puna për shkak se pati refuzuar të bënte diçka joetike që e kishte kërkesë nga shefi i punës. Pastaj papunësia e tij ishte problem – por kjo e ruajti që të mos shpallet fajtor e të burgoset një vit më pas, kur veprimet e udhëheqësisë së asaj kompanie në fund patën dalë në shesh. “Ti kishe synim të më dëmtoje, por Zoti e synoi për të mirë!”

5) Zoti i përdoron problemet për të të PËRKRYER

Problemet janë ndërtues karakteri kur ndaj tyre reagojmë në mënyrë të duhur. Zotit fare më shumë i intereson karakteri yt sesa komoditeti që ke. Lidhja jote me Zotin dhe karakteri që ke janë dy gjërat e vetme që do t’i marrësh për në pafundësi. “Ne mundemi të ngazëllehemi kur ndeshemi me probleme – sepse na bëjnë të mësohemi të jemi të durueshëm. E durimi zhvillon forcë të karakterit në ne dhe na ndihmon të besojmë në Zot kurdoherë që shfrytëzojmë atë (durimin) derisa shpresa dhe besimi të na bëhen të forta dhe të qëndrueshme!”

Ky është thelbi:

Zoti vepron në jetën tënde, edhe kur nuk e dallon atë a nuk e kupton. Asgjëmangut, më së lehti dhe më dobiprurëse është kur bashkëpunon me Të. “Suksesi nuk matet vetëm me arritjet, por edhe me mësimet e marra, me zemrat që keni prekur dhe me momentet që i ndani me të tjerët përgjatë jetës!”

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 14.12.2010

Burimi:

http://www.lessonsoftheday.com/2010/11/eid-mubarak.html

Ngjarja e Musasë me Hidrin

2010-11-11T16:42:00.003+01:00

Ngjarja e Musasë [alejhi selam] me Hidrin, e përmendur në kaptinën el-Kehf (ajetet 65-82), është një nga rrëfimet më të rëndësishme didaktike në Kuran. Historia fillon kur Musai po ligjëronte dhe një nga pasuesit e tij papritmas pyeti: "Kush është personi më i ditur në tokë" dhe Musai [alejhi selam] menjëherë iu përgjigj: "Unë (jam më i dituri)." Allahu e qortoi për këtë përgjigje dhe i tha se qe një njeri i cili ishte më i ditur se ai dhe e urdhëroi ta kërkojë atë njeri që të mësojë prej tij, "Kështu që ata gjetën një rob Tonin, të cilit i patëm dhuruar Mëshirë nga ana Jonë dhe e kemi mësuar me një dituri."

Mund të vërejmë se marrëdhënia e Musasë [alejhi selam] me Hidrin është si ajo që mësuesi dhe nxënësi duhet të bazohet në mirësjellje, bindshmëri, respekt e durim dhe se kjo bëhet e qartë në pyetjen e parë të Musasë [alejhi selam]: “Atij (Hidrit – njeriut të mirë e të dijshëm) Musai i tha: “A pranon të vij me ty, që të më mësosh nga ajo që je i mësuar (i dhuruar) ti: dituri të drejtë e të vërtetë?” Hidri i sjell ndër mend gjatë qëndrimit të tij me atë se duhet të durojë, duke bërë me dije se ai (Musai) do të shohë gjëra që kërkojnë shumë durim: “Ai (Hidri) tha: “Sigurisht, ti nuk do të mund të kesh durim me mua!” Si do të durosh për atë që nuk je i njoftuar?”

Musai deklaron se do t'i qëndrojë besnik premtimit të vet: "Musai tha: "Nëse do Allahu, (me të vërtetë) do të më gjesh të durueshëm; nuk do të kundërshtoj ty në asgjë!" Por ajo që bëri Hidri ishte përtej tolerimit të Musait, ai fundosi varkën e njerëzve të varfër të cilët iu ndihmuan, vrau një djalë pa ndonjë arsye dhe ndërtoi murin (që ishte gati të bjerë poshtë), në fshatin, njerëzit e të cilit nuk pranuan t'u ofrojnë ca ushqim.

Pastaj Hidri ia shpjegoi Musait këto ngjarje misterioze: “Tash ka ardhur koha e ndarjes mes meje dhe teje, e unë do të të tregoj për domethënien e asaj që nuk munde të kesh durim! Sa i përket anijes, ajo ishte pronë e ca të varfërve që veprojnë në det, e unë desha ta bëj atë me të meta, ngase para tyre ishte një sundues që grabiste çdo anije (të aftë – pa të meta). Sa i përket djaloshit, dy prindërit e tij ishin besimtarë, e u frikësuam se ai do t'i shpjerë në humbje e në mosbesim. Deshëm që Zoti i tyre t'u japë në vend të tij një më të mirë se ai dhe më të afërt në respekt dhe në mëshirë (ndaj prindërve). Për sa i përket murit, ai ishte i dy djelmoshave të paprind të atij qyteti, e nën të ata kishin një thesar (ari) dhe babai i tyre qe njeri i mirë, e Zoti yt dëshiroi që ata dy (jetimë) ta arrijnë pjekurinë e vet dhe ta nxjerrin vetë thesarin e tyre. Kjo ishte mëshirë e Zotit tënd (ndaj tyre). Dhe unë nuk e punova tërë atë sipas bindjes sime (po sipas udhëzimit të Zotit). Ky, pra, është sqarimi i asaj për të cilën nuk munde të kesh durim!”

Mësimet fisnike që mund t’i nxjerrim prej këtij rrëfimi janë këto që vijojnë:

Lidhja e një nxënësi me mësuesin e vet duhet të bazohet në bindje, respekt dhe, mbi të gjitha, në durim, sepse nxënia dituri kërkon shumë durim nga ana e nxënësit.

Pas çdo ndodhie që ndodh në këtë botë ka një urtësi, po ndoshta menjëherë nuk e marrim vesh atë. Asgjë në tokë nuk ndodh kuturu.

Dija nuk ka kufi dhe gjithnjë duhet të dish se, edhe nëse je shumë i ditur, ka ndonjë që është edhe më i ditur se ti.

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 11.11.2010

Burimi:

http://elderofziyon.blogspot.com/2008/03/moses-khidr-and-free-will.html

Arti nga dhimbja dhe dhimbja nga arti (I)

2010-11-08T01:23:00.000+01:00

Çka është arti? Kur lindi arti? Cili ishte artisti i parë? Pyetja e fundit: a ia parashtron këto pyetje çdo artist vetes para se të fillojë të merret me këtë aktivitet? Nëse nuk jeni artist, parashtrojani vetes dy-tri pyetjet e para. Nëse jeni, përgjigjjuni të gjithave. Përgjigjet mbani për vete. Sytë tanë duan vetëm reflektimin. Ne duam veçmë t’i keni parashtruar pyetjet, ndërsa përgjigjet përkatëse të nisin të reflektohen në bukurinë e segmentit që keni zgjedhur, me anë të të cilit ju njohin për artist.

Dy, sipas shpirtit të këtij teksti, janë kuptimet boshtore të artit. I pari është formë e pasqyrimit të botës nëpërmjet riprodhimit të realitetit, kurse i dyti paraqet tërësinë e rregullave për të kryer më me efikasitet një aktivitet a veprimtari. Artin, gjegjësisht kuptimin e parë të tij do të mundohemi ta shtjellojmë, e të dytin do ta lëmë të nënkuptueshëm. Nisim, pra, prej aty – formë e pasqyrimit të botës nëpërmjet riprodhimit të realitetit. Kjo është realiteti, por ne vendosëm të bëjmë art, prandaj do ta riprodhojmë; do të mundohemi të argumentojmë se është kështu, se pse është kështu, se a mundet ndryshe etj. Ta zëmë, kemi të bëjmë me të shkruarit. “Forma e pasqyrimit të botës nëpërmjet riprodhimit të realitetit” është titulli, ndërsa tërë ajo që vijon është përmbajtja e tekstit. Kjo është kështu, meqë, siç më pati thënë një profesor, “titulli i tekstit është trajtë e shkurtër e përmbajtjes së tekstit e edhe përmbajtja e tekstit është trajtë e gjatë e e zgjeruar e titullit të tij”. Së këndejmi, titullin e barazojmë me lëndën e parë, ndërsa përmbajtjen me prodhimin. I rrallë është kombinimi të jetë jo e mirë ajo bukë që është bërë prej një gruri të mirë, por edhe më i rrallë është të jetë e mirë e që është bërë prej një gruri jo të mirë. Këto premisa janë përgjithmonë të qëndrueshme, edhe nëse nuk (duan të) prodhojnë silogjizëm të caktuar.

Arti vjen nga dhimbja. Vallë, a nuk e shihni këtë fjali të passhkruar në sfond të “formës së pasqyrimit të botës nëpërmjet riprodhimit të realitetit”? Realiteti zakonisht bie dhimbje. Me dhimbje kemi ardhur në këtë botë, me dhimbje jetojmë dhe me dhimbje do të shkojmë. Kënaqja, sipas Ferid Muhiqit, paraqet thjesht moment, përfundimi i së cilës shfaqet me riardhjen e dhimbjes. Konsideroj se edhe Ajnshtajni edhe më tej është duke qënduar stoik në këtë ide. Si përfundim, arti është pasojë nga dhimbja, arti lindi bashkë me dhimbjen. Ata bineq janë, por ja që dhimbja e para duhej të dilte prej embrionit. Prototipi i artistit është ndeshësi i parë me dhimbjen. Si e ka pasqyruar atë dhimbje, duke e riprodhuar realitetin e tij, e di vetë ai më mirë, por edhe ai në vetvete ka bërë art. Me vetë reagimin që ka bërë me mbylljen e syve, shkuljen e flokëve, ofshamës, thirrjes që i ka bërë vetes për të medituar rreth problemit, “fjalët” a onomatopetë që i ka thurur qoftë zëshëm ose ndryshe paraqet dimensionin prototipik-nistor të artit.

Ashtu siç bota ndahet në njerëz të lumtur dhe të përvuajtur, ashtu ndahet edhe në lexues dhe shkrues. Megjithatë, gjithsecili lexues nuk është i lumtur, por çdo shkrues është i përvuajtur, sepse “shkruajnë ata që vuajnë”. Së pari në mendje e shkruajnë, pastaj e nxjerrin në segmentin e caktuar.

E dhimbja është si zhiva. Ajo mundet të transformohet në lloj-lloj trajta. Kjo varet prej artistit. Sasia e dhimbjes dhe cilësia e artistit janë në përpjesëtim të drejtë me ndikimin te lexuesi. Lexuesi më i thjeshtë është i barabartë me artistin jocilësor. Ju lutem, vetë të shkruarit nuk e ngre me automatizëm artistin në piedestal. Ka mundësi, përkundrazi, ta ulë. “Kur të flitni, ose flitni mirë, ose heshtni!”; “Shtëpia më e mirë është ajo që merr afër vetes një fëmijë të cilit njërin ose të dy prindërit ia ka marrë Zoti, dhe se përkujdeset si duhet për atë, kurse shtëpia më e keqe është ajo që merr afër vetes një fëmijë të tillë, por që nuk përkujdeset si ose sa duhet për atë fëmijë!”; “Kur t’i përvisheni një pune, perfeksionojeni atë!” janë vetëm disa nga aspektet e thëna nga goja e Kriterit të së mirës dhe së keqes. Më tej, e kam lexuar Fahredin Shehun të ketë shënuar se “arti (origjinal: poezia) i keq është më i keq se vdekja!”

Arsim Jonuzi, 07.11.2010

VAZHDON...

Metoda e paraqitjes diçka

2010-10-28T14:04:00.003+02:00

Vallë, a keni menduar ndonjëherë se cila është perifraza e metodës së paraqitjes diçka? Nëse po, ky shënim nuk është për ju, gjegjësisht pjesa e parë e tij. Nëse jo, atëherë kemi të bëjmë edhe një herë me sindromin “të gjithë ashtu po e përdorin”. Besoni, ndonjëherë, si në këtë rast, është vështirë të gjesh termin edhe duke e pasur nocionin, kurse edhe më vështirë të gjesh nocionin duke e pasur termin, madje edhe nëse termin e caktuar e ke jashtëzakonisht afër teje, para teje, rreth teje e kështu me radhë. Të mos i themi demagogji linguistike, po, siç më pati thënë një herë një profesoreshë imja, ndonëse jo për këtë, po për çështje tjetër – “fenomen i çuditshëm linguistik”, burimi i të cilit është o brishtësia intelektuale, o prani barrierash psikologjike.

Metoda e paraqitjes diçka është – medium – ai term që mbledh në një vend radion, gazetën, televizionin, internetin dhe një vistër të tjerësh, që ndoshta në të ardhmen do të kemi rastin t’i shohim e të përfitojmë prej tyre. Kjo fjalë rrjedh nga latinishtja, siç patëm cekur edhe në një nga shënimet e mëparshme, paradigma kuptimore, thënë kushtimisht, e së cilës është e larmishme. “Medium” do të thotë “mesatar” edhe, si një nga kuptimet më të shpeshta e më të njohura për lexuesin shqiptar brenda për brenda suazave të tërësisë së kuptimeve të termit në fjalë.

Të kthehemi te kuptimi që kemi përzgjedhur ta shtjellojmë – te mediumi si metodë e paraqitjes diçka. Televizioni, ta zëmë, është medium audio-vizuel – bën emetim të gjithfarë paraqitjesh me zë dhe me fotografi. Tutje, gazeta është medium i shtypur; ueb faqja është medium elektronik etj. Kështu, të gjitha këto japin informata, – këtë e kanë të përbashkët, – ndërsa çdonjëri dallon prej tjetrit. Ju lutem, nuk implikojmë se një televizion dallon prej tjetrit, apo se një gazetë e caktuar dallon prej tjetrës – sepse kjo tanimë s’do të ishte çështje gjuh(ësi)e. Qëllimi ynë është të arrijmë të argumentojmë se televizioni dallon prej gazetës, sepse, megjithëqë që të dyja janë burim informatash, metodën e kanë të ndryshme. Njëri (televizioni) ka metodë audio-vizuele të përçimit të informatave, kurse tjetri (gazeta) ka metodë informimi përmes një numri të caktuar fletësh të numëruara në të cilat informatat jepen të shkruara. Pra, që të dyja kanë metoda unike! Së këndejmi, secili lloj mediumesh ka metodë paraqitjeje (informatash), ndaj çdo metodë paraqitjeje informatash është medium.

* * *

Pjesa e mësipërme ishte për ata që përgjigjes në fillim i janë përgjigjur me “jo”, ndërsa pjesa në vazhdim është për të gjithë. Kjo më poshtë ka të bëjë fill me paradigmën e emrit “medium”. Kini parasysh, theksin e kemi te shumësi i natyrshëm i këtij emri. Parë në përgjithësi, dy janë trajtat e gabuara të shumësit të këtij emri. Ajo me shkallë më të lartë është “medie”, e cila s’ka kurrfarë rrënje të shëndoshë që të normëzohet, kurse ajo më pak e gabueshme është “media”. Kjo e fundit rrënjët i ka te anglishtja, si një prej gjuhëve ku haset kjo formë shumësi. E anglishtja e ka përvetësuar prej latinishtes, e kurse në latinisht shumësi i emrit “medium” bën “media”. Tani ju do të pyesnit: si është e mundur në anglisht të jetë e normëzuar kjo trajtë (flasim për trajtën “media”), gjegjësisht në latinisht, e cila është burimi parësor, e në shqip të mos jetë? Përgjigjja është kjo: natyra e normëzimit të shqipes dikton që emrat me prejardhje të huaj të kenë paradigmë të përshtatshme fonetiko-fonologjikisht. Si pasojë, më e natyrshme do të ishte sikur shumësi i fjalës “medium” të ishte “mediume”, sepse shtohet vetëm mbaresa “e”. Mirëpo, të thuash “medie” është absolutisht e papranueshme, gjersa “media”, po ta pranonim këtë, atëherë, për të mos pasur laramani në kornizat e normës, do të duhej edhe fjalët e tjera të burimit të njëjtë të trajtohen me mbaresën “a”, duke ua modifikuar kështu rrënjën e fjalës. Kështu, fjalët: kolokuium, referendum, ultimatum etj. do të duhej shumësin ta kenë: kolokuia, referenda, përkatësisht ultimata. Nuk ka vend të ketë përjashtim vetëm për fjalën “medium”, se ndoshta ndokush do të thoshte se është përjashtim. Po pse? Çfarë e bën atë të meritojë të jetë jashtë rregullit? Të gjithë këta emra dhe shumë të tjerë i takojnë të njëjtit “lakim”, ndaj edhe paradigma e secilit prej tyre duhet të jetë e njëllojtë në formë.

* * *

Mbiemërzimi është çështje që do prekur po ashtu, kur kemi të bëjmë me këtë term. Ekziston një farë përshtypje se jemi duke ndjekur parimin e modës: sa më shumë veta që përdorin një term në ndonjë trajtë, aq më shumë do të besohet se ajo trajtë është normative, gjë që nuk përbën gjithmonë të vërtetën! Me të vërtetë duhet t’u kthehemi referencave burimore dhe jo të mbahemi pas kreativitetit të përdorimit të fjalëve të shkruesve, sepse “e vërteta nuk njihet nga njerëzit, po njerëzit njihen nga e vërteta”.

Kështu, herë përdoret “medial”, herë “mediatik”. Cila normë është më e natyrshme, pra normative? Ju lutem, nëse marrim parasysh atë që thamë më lart, sidomos pjesën e fundit të pjesës së parë, do të dilte se mbiemri për “medium” do të ishte “mediumor”. Kjo, sepse “-or” është një nga prapashtesat më të shpeshta që u vihen mbiemrave të panyjshëm. Në diskutim janë edhe ca prapashtesa të tjera, si: “-al”, “-(t)ar” e “-atik”, por asnjëra nuk do të mbijetonte pas testimit.

Ky shkrim nuk do të shkruhej po ta kishte parashkruar Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë i ASHASH-it. Në fjalorin e gjuhës shqipe nuk figuron fjala “medium”, pra si emër, e ku më si mbiemër. Instituti në fjalë ka obligim shkencor dhe shoqëror të japë verdiktin përfundimtar në lidhje me çështjen, si dhe të parashkruajë, brenda kopertinave të fjalorit të ri, trajtën normative edhe të një vistër fjalësh të tjera të reja që s’janë përdorur para ’72-tës.

Arsim Jonuzi, 28.10.2010

Të gjykosh të tjerët

2010-10-24T23:17:00.002+02:00

Si muslimanë, postulati që ne duhet të kemi ndaj njerëzve në çfarëdo çështje është se ata janë të pafajshëm. Islami kërkon drejtësi dhe paanësi, kur kemi të bëjmë me gjykimin e të tjerëve. Allahu i Lartësuar në Kuran thotë: “…Kur të flitni (të dëshmoni), duhet të jeni të drejtë, edhe nëse është çështja për (kundër) të afërmit…!” (Kuran, 6: 152). Ai gjithashtu thotë: “O ju që besuat! Bëhuni plotësisht të vendosur për hir të Allahut, duke dëshmuar të drejtën, dhe të mos ju shtyjë urrejtja ndaj një populli e t'i shmangeni drejtësisë; bëhuni të drejtë, sepse ajo është më afër devotshmërisë. Kini dro Allahun, se Allahu di hollësisht për atë që veproni!” (Kuran, 5: 8).

Është gabim për një njeri të akuzojë dikë për gjëkafshë, me përjashtim nëse ka dije të plotë dhe dëshmi të qartë. Së këndejmi, është e ndaluar të bazosh një gjykim kundrejt ndokujt në sfond thashethemesh, hamendjeje a dyshimi. Allahu i Lartësuar në Kuran na thotë: “O ju që keni besuar, nëse ndonjë i pandërgjegjshëm ju sjell ndonjë lajm, shqyrtojeni mirë, ashtu që të mos goditni ndonjë popull pa e ditur realitetin, e pastaj të pendoheni për atë që keni bërë!” (Kuran, 49: 6). Ai gjithashtu na tërheq vërejtjen: “O ju që keni besuar, largohuni prej dyshimeve të shumta, meqë disa dyshime janë mëkat!...” (Kuran, 49: 12).

Në raste kur njeriu është, të themi, i detyruar të përmendë mangësitë e një tjetri, më së miri është gjithashtu t’i bashkëngjesë edhe të mirat e atij personi. Është e gabuar kur zmadhojmë rëndësinë e gabimit të ndokujt a kur e theksojmë atë tepër, sidomos kur ai gabim s’ka qenë djallëzor (me qëllim) apo në çështje ku e vërteta nuk është qind për qind e qartë.

Ndërkaq, nëse gabimi shfaqet qartazi dhe vërtetohet me prova solide, atëherë është në rregull të këshillohen njerëzit për të mos bërë gabime dhe më pastaj ta shpjegoni të vërtetën. Asgjëmangut, këshillimi duhet të bëhet si duhet, në mënyrë të butë e që nuk i zmbraps njerëzit. Fill gabimin duhet të tentojmë ta korrigjojmë, pa ndërsyer më tutje. Për shembull: një njeri që ka bërë një gabim nuk duhet të akuzohet se ka (pasur) qëllime të këqija ose motive të liga.

Dhehebiu, kur fliste për gabimet e dijetarëve, thoshte këtë që vijon {Sijar el-alam el-nubela: 14/374 [Siyar al-A`lâm al-Nubalâ']}: “Nëse do ta zhvlerësonim çdonjërin që ka gabuar në gjykim [në bërjen ixhtihad (shën. i përkthyesit)] apo të njëjtët t’i shpallnim për bidatxhinj (risimtarë) – ata njerëz që në thelb kanë besim të mirë dhe që me sinqeritet kërkojnë të vërtetën – atëherë thuajse asnjë prej dijetarëve tanë nuk do të ishte kursyer.”

Kur fliste për Kataden – tabi’inin e shquar – thoshte si vijon {Sijar el-alam el-nubela: 2/271 [Siyar al-A`lâm al-Nubalâ']}: “Ai ishte ai që pohonte se vullneti i njeriut është i lirë deri në masë të mohimit të Vendimit hyjnor (kaderit) mbi veprimet e njeriut. Lusim Allahun të na mbrojë nga ide të tilla. Nga ana tjetër, askush nuk dyshonte në ndershmërinë e tij aspak, apo në integritetin e tij, apo në fuqinë e kujtesës së tij. Ka shumë mundësi që Allahu t’i falë të ngjashmit me këtë për rënien në ide ta caktuara të shpikura, që s’kanë asnjë qëllim, pos për ta madhëruar Allahun e për ta përmbajtur larg (veprave të liga që bëjnë njerëzit). Allahu është Gjykuesi, i Cili është i Drejtë dhe i Mëshirshëm ndaj robërve të Vet. Ai nuk pyetet për atë që bën!”

Duhet të kemi parasysh se njerëzit e dijes, inteligjencës, integritetit e devotshmërisë – të cilët janë të përpiktë në hulumtimin e çështjeve dhe që shumë shpesh të saktë në përfundimet që arrijnë – duhet të shfajësohen kur hera-herës bëjnë lëshime në gjykime.

Cilësitë e tyre të mira dhe angazhimi i tyre i mirë nuk duhet të shpërfillen. E, kuptohet, ne nuk ndjekim atë që është treguar të jetë e gabuar, pavarësisht se kush ka gabuar. Megjithatë, nuk shfrytëzojmë këtë për t’i nënvleftësuar të mirat që ka bërë personi përkatës.

“E vërteta nuk njihet nga njerëzit, po njerëzit njihen nga e vërteta!”

Allahu e di më së miri.

Autor: shejh Ahmed el-Hudejri, profesor në Universitetin Islam el-Imam – Rijad

Përpiluar, redaktuar dhe përshtatur nga Halid Latif

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 24.10.2010

Burimi: http://in.groups.yahoo.com/group/Precious_Teachings_Of_Islam/

Te mbrapa

2010-10-11T02:08:00.000+02:00

Me “bismilah” nisa të bëj një shkrim,

Që ishte refleksion, imi kushtrim,

Caktova një titull dhe e bëra planin,

Dhe futa në harresë fistekun e filanin!

Bëra lutjen të kem shkrim të mirë,

Të qartë, të freskët e të dëlirë,

Të kem shkrim me meritë për lexim,

E jo që sy e vetulla t’i bën pelim!

Të kem fjalë të thëna me lapsi ngjyrë,

Me nisje, zhvillim e përfundim të mirë,

Me trajta komplekse të emocionit tim,

Që te njerëzit njihen si shkrim ose fjalim!

Me fjalë të zgjedhura të ndritshme si ari,

E unë nuk jam ari, po unë jam pronari,

Unë jam miniera ku vetë për ar gërryej,

E pranoj, e lyej, e ngjyej e e përthyej!

Mbarova shkrimin dhe po e lëmoja,

Ia prekja bërthamën dhe po e vështroja,

Dhe gjersa mespërmes një sy po i lëshoja,

Pashë se në të mu unë nuk qëndroja!

Pashë se mua më kishte qitur jashtë,

Dhe tha unë pa ty jam thjesht kashtë,

Ti më shkrove, por s’je brenda meje,

Andaj, tash të më botosh s’ke leje!

Është një e vërtetë se unë jam prej teje,

Dhe e dyta është një parim i kësaj feje,

Pse, vallë, e thoni atë që nuk e veproni?

Parajsë për tjetrin, po për vete ç’thoni?

Kështu u ktheva një hap te mbrapa,

Dhe mendimin që pata e futa në kllapa,

Më mirë të rri ku jam, thënë troç,

Se të bëja hapin e të hyja në lloç!

Arsim Jonuzi, 10.10.2010

Intelektualizmi islam

2010-09-26T12:37:00.002+02:00

Është shumë e rrezikshme të predikosh të ardhmen, aq më pak të bësh ashtu pa shikuar së pari të kaluarën. Është nga modelet dhe leksionet e historisë se mundemi të bëjmë supozime rreth së ardhmes. Duke qenë se është kështu, mund të bëhen disa deduksione me vlerë nga historia islame.

Teza e parë:

Historia islame gjithmonë ka pasur komponentën intelektuale. Në Kur’an, Allahu i Lartësuar udhëzon njerëzit për të vështruar, për të menduar, për të reflektuar dhe për ta përdorur arsyen me qëllim që ta kuptojnë botën dhe pozitën e tyre në të. Kur’ani është libri i vetëm “i shenjtë” që bën një thirrje të atillë dhe, rrjedhimisht, Islami ka qenë kryesisht fe racionale.

Teza e dytë:

Islami, që nga fillimi, inkurajonte dhe kërkonte aktivitet intelektual dhe trajnim. Islami është fe e jo filozofi, dhe Pejgamberi Muhamed, alejhi selam, ishte i dërguar e jo profesor teologjie. Asgjëmangut, Islami kërkonte dhe kërkon aktivitet intelektual. Më herët, këto aktivitete kryesisht merrnin trajtën e grumbullimit, shqyrtimit dhe sistematizimit të Shpalljes dhe Traditës pejgamberike – Sunetit. Në këtë kontekst, Hasan el-Basriu, Malik ibën Enesi, ibën Is’haku, Buhariu, Taberiu e të tjerë zhvilluan historiografinë, linguistikën e jurisprudencën në nivele të pashembullta.

Në civilizimin islam të Damaskut, Bagdadit, Lahores, Kordobës, Sevilës, Granadës, el-Fustatit, Hajranit e Fesit, muslimanët u bënë kujdestarët e mrekullisë intelektuale greke. Për më tepër, ata zhvilluan e përtërinë trashëgiminë klasike, më në fund për të prodhuar traditën e tyre unike intelektuale. Aktet heroike intelektuale evropiane të Renesansës do të ishin të papërfytyrueshme pa ibën Sinain, ibën Ruzhdin, el-Birunin, el-Havarizmin, er-Raziun, ibën el-Hejthemin, ibën Batutën e ibën Haldunin.

Do të ishte gabim të pohohej se njerëz si ibën Hanbeli, el-Esh’ariu, ibën Hazmi e ibën Tejmije nuk qenë intelektualë për shkak se arritën në konkluza e mendime ortodokse. Ibën Hanbeli u përpoq me ngulm për ta mbrojtur doktrinën islame nga filozofia greke. El-Esh’ariu, nëpërmjet kritikës së tij radikale të epistemologjisë, nuk pranonte realizueshmërinë e deduksioneve metafizike. Ibën Hazmi mohonte përdorimin e kijasit (analogjisë) dhe tefsirit (komentimit të Kur’anit) në disa situata. Ibën Tejmije neveritej për shkak se neoplatonizmi e gnosticizmi patën arritur pikëmbështetje në Islam përmes qarqeve sufite. Sidoqoftë, që të gjithë ata përdorën analiza intelektuale për të arritur te konkludimet e mendimet e tyre, kështu duke përjetësuar traditën intelektuale të Islamit.

Orientalistët perëndimorë janë gabim kur hedhin fjalën se Islami gjithnjë ishte monolitik. Në fakt, ai ishte pluralistik në praktikë dhe në rrafshin e mendimit intelektual. Me përjashtim të tevhidit (doktrinës së njëshmërisë së Zotit) dhe përfundimit të Shpalljes së Zotit, pothuaj gjithçka, duke përfshirë këtu edhe trajtat e zbatimit të katër shtyllave të tjera të Islamit, ishte e hapur për diskutim. Brenda jurisprudencës islame, jo vetëm që u zhvilluan pothuajse dhjetëra medhhebe (shkolla juridike), por edhe mësoheshin në të njëjtën kohë, si, për shembull, në Mekë – një akt ky intelektual heroik i panjohur në asnjë sistem tjetër të së drejtës.

Nocioni i taklidit (pasimit të verbër) – në vetvete joracional – shkaktoi dëm të konsiderueshëm duke ndrydhur qitjen e risive madje edhe që s’kishin të bëjnë me akiden, ibadetet dhe muamelatet. Sidoqoftë, edhe përgjatë dominimit të taklidit, bota muslimane nuk ndaloi së zhvilluari intelektualisht, siç mund të ilustrojmë me shembullin e Arabiut, shejh Velijullahut e Muhamed Abdulvehabit.

Në filozofi, betejat intelektuale qenë të forta, po ashtu. Kjo qartësohet kur lexohet kritika themelrrënuese të Gazaliut mbi filozofinë (Et-Tahafut ’ul-felasife / Vetëshkatërrimi i filozofëve) dhe me replikën e njëjtëtrajtshme në mendim nga Rushdi (Et-tahafut ’ut-tahafut / Vetëshkatërrimi i vetëshkatërrimit). Sa flladitës dhe qetësues është diversiteti në mendim, sikurqë Pejgamberi ynë e vlerësoi, është bekim. Nuk është me aq rëndësi për t’u thënë, por, nëse Rushdi do të kishte jetuar sot dhe të kishte shkruar, me Emrin e Allahut, një musliman fanatik bashkëkohor do t’ua merrte jetën pikëpamjeve të tij.

Teza e tretë:

Mungesa e pluralizmit do të thotë dekadencë. Islami gjithmonë ka qenë pluralist. Konfliktet në mes Aishes e Aliut, Muaviut e Aliut, dhe Aliut e harxhitëve qenë jo vetëm të llahtarshme, po edhe të përgjakshme. Të këtilla qenë edhe konfliktet në mes emevitëve e abasitëve, mu’tezilitëve e esh’aritëve, sunitëve e shi’itëve etj., për të mos e përmendur shtypjen e përgjakshme të ekstremizmit sufit në rastin e el-Hal-laxhit. Këto përpjekje për ta bërë Islamin monolitik rezultuan në jo vetëm pothuaj pluralizmin intelektual, por edhe futën në një fazë dekadence prej së cilës ne vetëm se kohëve të fundit kemi filluar të zgjohemi.

Dekadenca muslimane rezultoi edhe nga shkaktarë të tjerë, po ashtu, duke përfshirë edhe rrënimet kulturore të bëra nga sulmi mongol dhe rekonkusita katolike në Spanjë. Pasiguria politike dhe ekonomike çoi muslimanët nën dhe. Feja u privatizua, u vullgarizua dhe u kategorizua si e ashpër në detajet më anësore. Në këtë drejtim, Islami arriti të mbijetojë nga kolonializimi perëndimor dhe ai sovjetik. Ky është lajmi i mirë. Megjithëkëtë, lajmi për të të ardhur keq është se në këtë mënyrë si mbrojtës u bë politikisht jorelevant dhe pothuaj talmudik në përtejligjësimin e vet. Në tërë këtë proces, edhe sufizmi u degjenerua në kategori të thjeshtë e Islamit, spiritualizmi origjinal i të cilit u ritualizua.

Faktor tjetër me rëndësi ndaj dekadencës islame ishte tirania politike. Despotizmi dhe dhunimi i kritikës fetare u bë dhe mbeti rregull në botën islame. Duke zhvilluar të drejtën e tyre penale administrative (et-ta’zirin), sundimtarët u vetemancipuan, jo vetëm nga ulematë e tyre, por edhe nga vetë Sheriati. Cenzura u shndërrua në varësi deri në maksimum; në shekullin XX, ulematë qenë refuzuar nga lëvizjet rinore islame.

Duke qenë se kjo është e kaluara, si është e tashmja, pra?

Për të parën herë, bota bashkëkohore është kolonializuar nga një civilizim i vetëm – Oksidenti. Ky proces, sipas rrugës së Renesancës së mëvonshme, gjeti lidhjet e veta me Ndriçimin evropian, që njihet edhe si Projekti i Modernitetit. Duke pasur origjinën në Evropë, e përjetimin në Amerikë, mendimi oksidental, teknologjia, produktet dhe shumë gjëra të tjera dominojnë në këtë glob. Bota është duke përdorur një gjuhë – anglishten. As greqishtja, as latinishtja e as arabishtja nuk mbërritën ndonjëherë deri në këtë shkallë.

Meqë civilizimet e mëdha gjithnjë shtrihen, ky nuk është aq i pazakontë, përveç se në horizont, në të parë. Ajo që është e pazakontë, gjë që është shkatërruese, është se ideologjia oksidentale, përndryshe ideologjia në origjinë e bazuar në supozime ateiste, është duke u bërë globale. Kritika e Kantit mbi metafizikën dhe çmontimet e tij të dëshmive të Zotit, shpifjet e Marksit se feja është opium për njerëzit dhe social-darvinizmi i përhapur nga Niçe tanimë janë monedhë e zakonshme, siç është dëshmuar nga katastrofat e Luftës së Parë Botërore, stalinizmit, Holokaustit, Luftës së Dytë Botërore, maoizmit dhe spastrimit etnik.

Sidoqoftë, skena bashkëkohore karakterizohet edhe me fizikën postnjutoniane të futur nga Planku (Planck), Ajnshtajni, Hahni (Hahn) dhe Hajzenbergu (Heisenberg); matematika e re e futur nga Frege; medicina dhe mikrobiologjia e re; dhe teknologjia e re e komunikimit. E duke qenë se është e tashmja, cila është ardhmëria e Islamit në shek. XX?

Supozimi i parë:

Me t’i dhënë revolucionin e komunikimit, Islami, sikurqë gjithnjë ka pasur për qëllim të jetë universal, do të bëhet universal.

Supozimi i dytë:

Anglishtja do të bëhet gjuha kryesore e Islamit për thirrje (davet).

Supozimi i tretë:

Dijetarët muslimanë do të shpërngulen në Perëndim. Shkencëtarët gjithmonë kërkojnë ambiente të favorshme për hulumtimet e tyre dhe kjo u jep përparësi të madhe vendeve ku liria akademike është e garantuar dhe aty ku nuk persekutohesh për botim pikëpamjesh jo të mirëseardhura. Vetëm se ka ndodhur një eksod i shkencëtarëve të kualifikuar muslimanë në Evropë, në SHBA dhe në Kanada. Në vitin 1999, Çmimi i parë Nobël në shkencat natyrore i qe dhënë një muslimani suni, një egjiptiani që punonte në Gjermani dhe në SHBA.

Supozimi i katërt:

Intelektualët laikë do të bëhen gjithnjë e më shumë më të rëndësishëm. Në të kaluarën, korruptueshmëria e ca dijetarëve dhe bashkimi i ngushtë i tyre me qeveri shpiu në dominim të reformatorëve laikë. El-Afganiu, Hasan el-Bena, Sejid Kutbi, Muhamed Asadi, Muhamed Ikballi, ebu A’la el-Mevdudi, Absa Madani dhe liderë të tjerë të lëvizjeve islame nuk ishin prodhim i ndonjë trajnimi tradicional prej dijetari. Ky trend është gati të rritet, duke ia restauruar Islamit idealin e një feje jashtë klerit të shenjtë dhe “kishës” së institucionalizuar.

Supozimi i pestë:

Muslimanët do të prodhojnë “oksidentalistë”. Në kohën e Pejgamberit Muhamed, alejhi selam, muslimanët kishin qasje te çifutët dhe te të krishterët dhe njohuritë rreth feve të tjera monoteiste ishin në dispozicion në plan lokal. Më vonë kjo ndryshoi, dhe se Oksidenti dhe Orienti u zhvilluan ndaras. Orientalistët e krishterë, duke filluar nga Xhoni nga Damasku, filluan të diskretitojnë Islamin. Muslimanëve u mungonin specialistët e krishterë deri në shekullin XX, kur të krishterët në masë të madhe filluan të konvertohen në Islam.

Supozimi i gjashtë:

Muslimanët do t’i rreken çështjes së Sunetit (traditës pejgamberike). Muslimanët nuk kanë problem sa i përket Kur’anit, por për sa i përket Sunetit po. Goldziheri, Margoljuthi (Margoliuth) dhe Shahti (Schacht) nuk qenë justifikuar në të qenët skeptikë në mënyrë të vrullshme, por megjithatë kishin të drejtë kur pohonin se disa pjesë të trupit të haditheve të Pejgamberit Muhamed, alejhi selam, janë të diskutueshme. Dr. Fazlur Rahman, në librin e tij “Metodologjia islame nëpër histori”, identifikoi një faktor të madh sa i përket kësaj çështjeje kur nxirrte në pah faktin se që nga koha e imam Shafiut muslimanët ndjenin obligim të projektonin tërë Sunetin ekzistues deri në kohën e Pejgamberit Muhamed, alejhi selam. Tanimë të pajisur me metodologji të reja për kritikë me bazë historike, duke përfshirë këtu edhe analizat linguistike-gjuhësore me kompjuter, intelektualët muslimanë të shek. XXI duhet të jenë të aftë të rivendosin autenticitet në maksimum për pjesën më të madhe të Sunetit.

Supozimi i shtatë:

Nëse haset në sfidë rreth Sunetit, intelektualët muslimanë do të prodhojnë modele bindëse, të tilla që do të ngërthenin të drejtat njerëzore dhe të drejtat e grave, për një ekonomi dhe shtet islam. Qëkur Pejgamberi Muhamed, alejhi selam, diktoi Kushtetutën e Medines, muslimanët jo aq shpesh duheshin të bëjnë përpjekje intelektuale për t’iu dalë mbanë çështjeve të shtetit dhe qeverisjes. El-Mavardi dhe Nizam el-Mulku janë raste që dëshmojnë. Intelektualët e kohës së sotme përballen me një sfidë tjetër. Ata duhet të zhvillojnë, që nga fillimi, baza teorike të një demokracie islame, që do të thotë që nuk është teokraci si në kuptimin shi’it, as monarki e as komunitet pa sheriat. Ata duhet ta ndalin sfidën e integrimit të nocioneve perëndimore të të drejtave të njeriut në kornizën e jurisprudencës islame. Një pjesë nga kjo sfidë ngërthen restaurimin e të drejtave të grave nëpër gjithë globin dhe riinterpretim të Kur’anit, veçanërisht të pjesëve: 4:3, 4:34 dhe 2:228.

Supozimi i tetë:

Intelektualët muslimanë do të përpunojnë udhëzim për muslimanët dhimij. Prezenca e miliona muslimanëve në vende joislame është problem i ri në historinë islame. Veçanërisht India, nën sundimin britanik, përjetoi problem me këso përmasash. Muslimanët e këtillë, nën këto rrethana pra, kanë nevojë të dinë si të sillen kur janë nën ligj joislam, posaçërisht në çështjet e martesës, shkurorëzimit, trashëgimisë, varrosjes, therjes hallall dhe kamatës. Pra, na duhet të paktën një medhheb për muslimanët dhimij.

Supozimi i nëntë:

Intelektualët muslimanë perëndimorë do të prodhojnë mënyra të reja të thirrjes në fe. Për 200 vite, bota islame ka përjetuar pasojat ushtarake, industriale e komerciale të Epokës së Arsyes, porse pa e kuptuar racionalizmin, shkencëtarizmin e përparimin evropian. Sot, për shkak të edukimit kolonial dhe imigrimit të muslimanëve në Perëndim, kemi numër rritës të intelektualëve muslimanë që mund ta kuptojnë ideologjinë perëndimore në sfondin e vet dhe me anë të vetë normave të saj. Këta intelektualë janë të pajisur t’i çmontojnë mashtrimet fundamentale të racionalizmit ndriçues të mendjes dhe besimin e tyre të përtejmë në racionalizëm, pjekuri dhe pavarësi të njeriut. Me fjalë të tjera, nëpërmjet të kuptuarit e ideologjisë perëndimore, ata mund ta heqin nga froni njeriun suprem dhe t’ia riinstalojnë besimin në Zot në pajtim të plotë me supozimet themelore të filozofisë dhe shkencës moderne. Intelektualët muslimanë do të duhet të nisin nga Dekarti, Kanti, Hume e Komte, por t’i shmangen së arrituri te Marksi, Darvini, Frojdi e Niçe. Detyra e tretë është t’ia rijapin bazat besimit duke e vënë në dukje iracionalizmin e ateizmit, ambivalencën e agnosticizmit dhe konceptin e rastësisë e gjasës së ekzistencës së Zotit, pra racionalizmin e besimit.

Supozimi i dhjetë:

Intelektualët muslimanë do të ndalen së vepruari në mënyrë apologjetike. Domosdoshmërisht kjo parasupozon ekzistencën e, që rrjedhimisht do të prodhojë, intelektualëve muslimanë që janë të sigurt dhe proaktivë, në vend se apologjetikë e reaktivë.

Supozimi i njëmbëdhjetë:

Intelektualët muslimanë kanë nevojë të jenë intelektualë. Ata duhet të luajnë një rol të veçantë, por kjo nuk do të thotë se të gjithë do të duhet të bëhen aktivistë. Përkundrazi! Do të paraqiste një kontribut të madh në funksion të përhapjes së Islamit nëse një intelektual musliman hiç më shumë se në mënyrë të qetë do të dëshmonte se mund të jetë një akademik i suksesshëm dhe, në të njëjtën kohë, musliman i bindur dhe praktikant. Rëndësia e kësaj dëshmohet nga reagimi i zakontë që e pranoj unë dhe muslimanë të tjerë: “Si mundet që njëri prej nesh, siç duket qartë se është mirë i edukuar dhe jo i marrë, ta zgjedhë atë fe!?”

Supozimi i dymbëdhjetë:

Islami do të bëhet feja dominante e shek. XXI. Nëse njëmbëdhjetë supozimet e mia të para janë të sakta, supozimi im i fundit është se, në dashtë Allahu, falë të ndikimit të intelektualëve muslimanë, në mënyrë shumë të sigurt Islami mund të bëhet feja dominante e shek. XXI, pak së paku në Amerikën Veriore dhe në pjesë të Evropës, me reperkusione (jehonë) të mëdha për tërë pjesën tjetër të globit.

Author: Murad Vilfred Hofman (Murad Wilfred Hoffmann)

Përktheu nga anglishtja: Arsim Jonuzi, 26.09.2010

Recensoi: Nexhat Ibrahimi

Burimi: http://www.theamericanmuslim.org/tam.php/features/articles/islamic_intellectualism/

Ty, o mediokër!

2010-09-12T03:34:00.001+02:00

Një pjesë nga poezia ime,

Ta kushtoj ty që je në këtë botë,

Të të tregoj ç’janë këto shënime,

Dhe mendja e kujt del e paplotë!

Ta kushtoj ty që brof e flet me gojë,

Që mendjen s’e përdor as për lojë.

Ta kushtoj edhe ty që ke laps në dorë,

Që je i çuditshëm si bora në shtator!

Ta kushtoj ty që vërtet s’ke asnjë sy,

Ndonëse të afërmit të thonë se ke dy,

Ta kushtoj ty që s’e rregullon çka flet,

Që, edhe kur hesht, dukesh se bërtet!

Për ty, o mediokër, që je mendjengushtë,

Që ledhatimin e merr goditje me grusht,

Që të zezë e sheh edhe të bardhën ngjyrë,

E të bardhës i thua s’ekziston në natyrë!

Ti, o mediokër, kë e ke për zemre, vallë?

Dashamirin anash a armikun përballë?

Heh, të keqin e do, se e ke përpara,

Të zhveshurin jo, se s’ka rrobe të lara!?

Kjo poezi ty nuk do të të pëlqejë,

Se po të pëlqeu, unë do ta urrej!

Nga ato ide që ti i mban në kokë,

Mos qofshim kurrë në të njëjtën tokë!

Mos të raftë në dorë asnjë ime metaforë,

E Zoti mos na takoftë asnjë çerek orë,

Dhe mos merr guxim në bisedë të më ftosh,

Se s’të kthej përgjigje edhe gjak të më dhurosh!

Mos më raftë as mua ajo që ti thua,

Se të fëmijës i dua më shumë se fjalët tua,

Dhe më vjen të vjell për çdo tënden fjalë,

Ato për mua mbeten një kufomë e gjallë!

E ju, o lexues, o njerëz të mençur,

Flisni pak më shpesh, mos rrini të heshtur!

Mos ua lini atyre këtë botë të bukur,

Se po e morën, unë kam për t’u strukur!

Bëj durim edhe ti tokë – oj nëna jonë,

Për krijesën mediokre që ajrin ta harxhon.

Bëj durim që, pa ata, atë ditë ta presim,

Nëse jo, o Zot, na liro e të vdesim!

Arsim Jonuzi, 12.09.2010

Turkeshës

2010-09-02T02:36:00.000+02:00

Eh moj turkeshë, imja turkeshë,

Lumturia jote më bën të qesh,

E mërzia jote më bën të qaj,

E me sasinë e lotëve duart i laj!

Eh moj turkeshë, imja turkeshë,

Të kam si rrobet e mia që i vesh,

Të kam si syzet që në sy i mbaj,

Dhe shërues syri kur atë e vraj!

Eh moj turkeshë, imja turkeshë,

Më je po si një diell kur buzëqesh,

Më je si hënëz nate që ndriçon,

Dhe si yll i madh me pakufi tonë!

Eh moj turkeshë, imja turkeshë,

Kësisoj njeriu s’mundesh të gjesh,

Që me dashuri prore të ngjesh,

Dhe që të do si një princeshë!

E mos harro, imja turkeshë,

Këto fjalë në zemër t’i kesh,

Jo në mendje, që t’i harrosh,

Po në zemër brenda t’i bllokosh!

Dhe dije përherë, moj turkeshë,

Kam dëshirë që e imja të jesh!

E shkroftë Zoti këtë timen dëshirë,

Dhe për ne të dy pastë mëshirë!

Arsim Jonuzi, 02.09.2010

Unë dhe faji

2010-08-24T01:57:00.000+02:00

Në tokë po rrija dhe bëra një faj,

M’u tha sakaq që atë ta pranoj,

U thashë papandehur më sillni vaj,

Se vdekjen nga gjumi dua ta zgjoj!

Pas atij momenti që bëra një faj,

M’u tha që të them se e kam bërë,

U thashë pritni detin një herë ta thaj,

Nga pikëza e pikëza të mbetet rërë!

Rishtazi m’u tha se kam bërë një faj,

U thashë fare nuk është e vërtetë,

U thashë a doni zjarr në dorë të mbaj,

A ndoshta dita e nata të kenë të tretë?

Për të katërtën herë m’u tha për fajin,

Dhe pastaj ma sollën aty pranë atë vajin,

E u thashë më mirë ta pi tërë atë vaj,

Se të pranoj para jush se kam bërë faj!

Edhe të pestën herë më thanë për faj,

U thashë rehat të më lënë, të mos i shaj,

Ndryshe, mos doni që nëna ime të qajë,

Se ashtu shpirtin s’mundem dot ta mbaj?!

Më thanë për së gjashti të pranoj atë faj,

U thashë a jeni në mendje a çka po flisni,

Më mirë në mëngjes nuk pi asnjë çaj,

Dhe nuk ndërroj mendje me vite po të prisni!

U bënë shtatëdhjetë e dy herë që më thanë,

Dhe më dukej sikur ata të ndalur nuk kanë.

U thashë a e dini se inati më përzë nga trupi,

Dhe se modestia qenka më e hidhur se sirupi?!

A e dini se e tërë lëkura në tokë do t’më binte,

Dhe se takati i mbajtjes së qafës do t’më linte!

E më mirë më jepni një kodër ta dërrmoj,

Sesa ëmbëlsirën faj ta gëlltisja me gojë!

Arsim Jonuzi, 24.08.2010

Më fal!

2010-08-05T00:15:00.001+02:00

Se njerëz jemi dhe gabojmë,

Gjithkush këtë në mendje ka,

Dhe me përulësi falje kërkojmë,

Këtë çdo i mençur anësh s’e la!

Gabimet kanë dy dimensione,

Një në horizont, një vertikalisht,

Po që të gjitha janë leksione,

Dhe të bëjnë mirë përjetësisht!

Me gabim njëmend prish e prish,

Dhe djalli këtu të pret të vish,

Ta hap derën te ky i keq objekt,

Dhe thotë asnjëri s’është perfekt!

Njeriu gabimet duhet t’i dallojë,

Se kur është me plan e kur lojë,

Sidoqoftë, ato paraqesin shtrojë,

Që djalli prapë e shtie të vlojë!

Këtë e bën vetëm ne të na ndajë,

Që pastaj ushqim më rehat të hajë,

Dhe me gjakun tonë duart t’i lajë,

E me ftohjen tonë pastaj t’i thajë!

E ti aty kur je, unë s’hyj te shadërvani,

Kur një ezan na thërret Adem Ramadani,

Dhe unë më s’ardhkam as në xhami,

E kur të pakam ty, më hypka zjarrmi!

Të pakam madje edhe në ëndërr,

As në gjumë s’më lënke rehat,

Kujtoj përleshjen edhe në shtrat,

Dhe s’rrikam i qetë asnjë sahat!

Unë dua i qetë sonte të fle,

Dhe të mos jem e djallit pre,

Andaj, me ashk falje të kërkoj,

Dhe një parfum tash ta dhuroj!

Kështu u heqka nga brenda zjarri,

E ndjenja qenka më shtrenjtë se ari,

E unë më shpesh të përulem i pari,

Se kështu një herë më tha dijetari!

Nuk shikoja se çfarë kisha bërë,

Po shihet se kisha rrënuar një mal.

Duhej të mos e bëja atë si rërë,

Dhe duhej sakaq të thosha më fal!

Arsim Jonuzi

05.08.2010

19 dallime ndërmjet engjëjve dhe xhinëve

2010-07-24T18:10:00.004+02:00

Ka ca muslimanë që s’kanë njohuri të mjaftueshme mbi dallimin ndërmjet engjëjve fisnikë dhe xhinëve e shejtanëve. Disa nga popujt e mëhershëm devijuan duke i krahasuar xhinët me engjëjt. Shejhul Islam ibën Tejmije thoshte: “Arabët paganë dhe ithtarët e Librit pranonin ekzistimin e engjëjve, ndonëse shumë prej tyre konsiderojnë se engjëjt dhe xhinët janë një. Ata besojnë se engjëjt që nuk i binden Allahut bëhen shejtanë. Paganët, çifutët dhe të krishterët mohojnë se Iblisi ka qenë baba i xhinëve; ata mohojnë edhe mundësinë e xhinëve për t’u martuar, për të pasur fëmijë, për të ngrënë e për të pirë. Disa nga arabët paganë pohojnë se engjëjt janë pasardhësit e xhinëve [Tefsir el-Kebir, 7/381].

Në vijim keni disa dallime ndërmjet engjëjve dhe xhinëve:

1. Engjëjt qenë krijuar prej dritës, ndërsa xhinët qenë krijuar prej zjarrit të patym. Ky është dallim unik në krijim, prandaj edhe me logjikë mund të përfundojmë se ata dallojnë edhe në veprime.

2. Emrat e engjëjve dallojnë nga emrat e xhinëve në përgjithësi, po edhe shikuar hollësisht. Emrat e engjëjve kanë për qëllim Pejgamberët. Ata janë të dërguarit e Allahut të Lartësuar.

3. Engjëjt qenë krijuar për t’iu bindur Allahut të Madhëruar. Ata, kundrejt xhinëve, nuk kanë vullnetin e lirë për të mos iu nënshtruar Atij. Allahu i Lartësuar u dha atyre vullnetin e lirë për nënshtrim ose mosnënshtrim, sikurse ua dha edhe njerëzve. Së këndejmi, gjithsekush që dëshiron të besojë Allahun, do ta besojë; dhe gjithsekush që dëshiron të mos e besojë, nuk do ta besojë.

4. Engjëjt nuk kanë epshe. Ndaj, ata nuk hanë, nuk pinë e as nuk martohen. Xhinët hanë, pinë dhe martohen.

5. Engjëjt i nënshtrohen Allahut në çdo moment. Ndërkaq, shumica e xhinëve janë jobesimtarë. Në fakt, numri i jobesimtarëve në mesin e xhinëve tejkalon numrin e jobesimtarëve në mesin e njerëzve.

6. Engjëjt janë shumë të fortë se xhinët. Fare nuk ka mundësi të imagjinohet forca e një engjëlli krahasuar me tërë xhinët. Merreni sa për ilustrim Engjëllin e vdekjes. Ai ka mundësi të marrë çdo shpirt për një moment kudoqoftë që është ai në botë.

7. Engjëjt janë më superiorë ndaj xhinëve në formë, veprime dhe gjendje.

8. Numri i engjëjve është vigan. Ai tejkalon numrin e xhinëve, njerëzve dhe kafshëve bashkërisht.

9. Allahu i Lartësuar krijoi engjëjt ën shërbim të bijve të Ademit. Ndërkaq, shumica e xhinëve devijojnë njerëz nga rruga e vërtetë. E në ballë të asaj qëndron babai i tyre – Iblisi.

10. Engjëjt u shërbejnë xhinëve dhe koordinojnë çështjet e tyre.

11. Engjëjt i shohin xhinët tërë kohën. Përndryshe, xhinët nuk kanë aftësi t’i shohin engjëjt, vetëm nëse këta formësohen në atë trajtë që lejojnë dukjen e tyre.

12. Allahu i Madhëruar krijoi engjëjt më parë nga xhinët. Dëshmia për këtë është se engjëjt mbajnë Fronin (Arshin). E Froni qe krijuar para se të krijoheshin qiejt e toka dhe gjithçka që gjendet ndërmjet tyre.

13. Engjëjt kategorizohen në gjërat e padukshme që xhinët duhet t’u besojnë. Allahu i Lartësuar i obligoi xhinët të besojnë në engjëj.

14. Engjëjt kanë autoritet dhe fuqi mbi xhinët, me lejen e Allahut. Së këndejmi, engjëjt munden t’i shohin xhinët, t’i mposhtin dhe t’u marrin shpirt.

15. Engjëjt përgjithësisht përshkruhen me tipare të lavdërueshme, ndërsa shumica e xhinëve përshkruhen si pëshpëritës të së keqes, komplotues, mashtrues dhe shtypës.

16. Engjëjt nuk përshkruhen as si të gjinisë mashkullore, as të gjinisë femërore. Arabët paganë i përshkruanin engjëjt si të ishin femra. Ndërkaq, nga xhinët ka edhe meshkuj, edhe femra.

17. Engjëjt u ndihmojnë të Dërguarve dhe pasuesve të tyre për punë të mira. Ky, pra, është burimi prej ku vjen frymëzimi i parë për të bërë punë të mira. Ibën Tejmije thoshte: “Frymëzimi për ta kërkuar të vërtetën dhe për të bërë mirë vjen nga engjëjt, ndërsa ideja për të ndjekur besimin e pavërtetë vjen nga shejtanët [Mexhmu, 4/34].

18. Engjëjt jetojnë në qiej, ndërsa xhinët jetojnë në vende të pista.

19. Engjëjt fluturojnë në atë formë që janë të krijuar. Xhinët munden të fluturojnë vetëm nëse marrin ndonjë formë tjetër nga ajo që janë të krijuar.

Autor: Shejh ebu Nasër Muhamed ibën Abdullah ibën el-Imam

Përktheu nga anglishtja: Arsim JONUZI, 24.07.2010

Burimi: http://groups.yahoo.com/group/salam/message/1391

Fikje

2010-07-08T13:16:00.000+02:00

Ç’është ajo që të ka hyrë në mes,

Më thuaj heshtur, veshin po e qes!

A është term i njohur, a është në fjalor,

A mos është orë që i vihet në dorë?

A është me jargë që ta njohë shkenca,

A vallë mos dezertoi nga mosekzistenca?

Origjinën nuk e pashë arkivin kur e lashë,

Psherëtimë dhashë dhe asgjë nuk thashë.

Po sillesha andej dhe kthehesha këndej,

Filozofi e trashë që dot s’e mbërthej,

Një kohë të gjatë kalova dhe asgjë s’kuptova,

Nga gjumi dilja prore, por në fakt s’u zgjova.

Epikë e pashkruar e inkarnuar në term,

Që për mendjen time u shndërrua në helm,

M’u bë zhig ta di se çfarë paraqiste,

Më tregohej në faza, si me kiste-kiste.

Dhe ja më në fund e lëshoi zemrën,

Më shtrëngoi fort, si dashuria femrën.

Më tha kjo është e një artisti pjellë,

Një lule e purpurtë hiçaskund e mbjellë.

Më tha është fiksion që ai e kupton,

Është kur bujku me bonton lëron.

Ajo është një ind gjilpëre, fare i paparë,

Nuk është i shpërfillur, bile as i sharë,

S’ka pse të jetë, sepse është i mbarë,

Dhe në vete ka një kontekst të larë!

Ai patjetër nga vetvetiu do parafrazuar,

Se ndryshe me vite, s’do të ishte kuptuar,

E kur perifrazohet e ky infiks t’i shtohet,

Sa është emri im dhe për pak zgjerohet.

E patjetër, ky infiks, ai do të mbetet iks,

Por është një fjalë që është bërë miks,

Një objekt i gjerë, që na bën ndriçim,

Dhe infiksi i huaj që implikon veprim.

A kuptove gjëkafshë më tha i përvjelur,

Dhe gjatë s’më shikoi, pos me sy vjedhur,

E unë me kokë i bëra horizontalisht,

Kurse ai u mërrudh shumë seriozisht.

Këtë gjë veç artisti e merr vesh,

Thotë pikturova, por ka bërë lesh.

Gjersa ata qeshen, artisti vëzhgon,

Dhe një prej alameti në vete beson.

E i pyet të pranishmit se çfarë ka bërë,

Dikush i thotë dhe e dikush i thotë rërë,

E ai ua kthen me fjalë që i hutojnë,

Dheu ose rëra, por duhet ta qëllojnë.

Ai më pastaj thirri edhe disa të tjerë,

Lejoi gjithfarë mjetesh, po edhe fenerë,

Tha se kush e gjen këtë ka një uratë,

Që ne e kuptuam se mendoi dhuratë.

Arsim Jonuzi

Larmishmëri standardesh

2010-06-18T01:22:00.000+02:00

Se njerëzit nuk janë të njëjtë, vërteton edhe fakti se askund në botë nuk mund të gjesh as edhe dy persona që janë të njëjtë as për nga vijat e gishtave të dorës. Ato nuk janë të njëjta as te ata që janë të lindur nga prindër të njëjtë e që janë të lindur bineq, për të mos folur mbi dy (veta) që janë në lidhje sadopak më të largët.

Gishtat dhe vijat e tyre, ngjyra e zërit, forma e fytyrës dhe të gjitha pjesët e tjera të trupit që janë të dukshme implikojnë se ajri që është brenda trupit gjeometrik është i disperzuar po në atë formë që është vetë trupi përkatës. Pra, edhe mendësia e një njeriu është absolutisht e ndryshme në masë më të madhe ose më të vogël me mendësitë e tërë njerëzve në botë. Ky fakt erdhi pas studimesh shumëdimensionale që iu bënë njeriut. U studiua në aspektin biologjiko-fiziologjik dhe u lind përfundimi se të gjithë janë të mbuluar me kore jo të njëllojtë; u studiua në segmentin filozofiko-kulturor dhe u prodhua nocioni për termin diversitet; u studiua në aspektin psikologjik prej ku u listuan vlera e vese të shumënumërta dhe të gjitha këto i mblodhën në një tërësi dhe i thanë karakter. Qenia njerëzore ka përjetuar qasje edhe nga pikëvështrime të tjera dhe, rrjedhimisht, të gjitha këto pastaj prodhuan një fëmijë të ri që ne sot i themi standard.

Së këndejmi, lindja apo prodhimi i nocionit për standardin ishin prej domosdoshmërive më të mëdha të kohës. Njëri nisi të thotë trupi im është “më i miri”, tjetri lëvizja ime është më e mira, tjetri mendimi im, tjetri të menduarit tim, tjetri personaliteti im e kështu me radhë, ndërsa standardet, apo në terminologjinë e mëvonshme kriteret, i heshtën pak së paku mendjet e mençura. Sadomos, normalisht se u desh që të kalojë edhe një kohë (në çështje të caktuara ende nuk ka mbaruar) për t’i kompletuar kriteret, që me konstituimin e drejtësisë si shkencë i quajtën kushtetuta, ligje, rregullore e statute.

A i zbatojmë standardet? Një thënie filozofike do ta shpërbënte fare këtë pyetje dhe mbështjellësin e saj: “Standardet (ligjet) nuk duhet të ekzistojnë. Të mençurve nuk u duhen, ndërsa të marrët edhe ashtu nuk i respektojnë!” Sidoqoftë, Zoti vuri Standarde, pa ekziston nocioni për devotshmërinë. Zoti vuri Standarde me anë të të cilave në Ditën e Llogarisë njerëzve do t’u dëftohet se a janë të shpëtuar apo nuk janë. Përndryshe, pa Standardet, si ta dinim se kush është i devotshëm e kush jo? Në bazë të cilave parametra të tjerë do të vendosnim se kë ta shpërblenim e kë ta dënonim, kë ta urrenim e kë ta dashuronim, kë ta linim e kë ta martonim e kështu me radhë?

Asgjëmangut, kemi dy kategori njerëzish që nuk u nënshtrohen standardeve: “pabesimtarët” dhe “pasanikët”. Të parët e duan terrin e plotë, gjersa të dytët ndriçimin maksimal. Të parët, kur uji u lëshohet nga mendja, nuk e lënë të prekë në zemër, kurse të dytët e kalojnë nëpër zemër, por u shkon deri në xhepa. Kush më shumë e kush më pak, varësisht prej individit. “Pabesimtarët” kanë vullnet për t’iu nënshtruar, por hezitojnë, se dyshojnë në vërtetësinë a saktësinë e tyre. Ata kanë nevojë të binden, për ç’gjë e lusim Zotin t’i udhëzojë. Ndërkaq, “pasanikët” jo që nuk besojnë në to, po u janë ngulfatur sytë e zemra nga “pasuria” që e kanë. Ata kanë nevojë të spërkaten sysh me ndonjë shi që sakaq e lusim Zotin ta lëshojë, dhe meqë duatë pranohen kur bie shi, sërish gjëmojmë heshturazi: O Zot, “bëji të varfër”!!!

Arsim Jonuzi, 18.06.2010

Në mesnatën e asaj nate

2010-06-15T14:26:00.001+02:00

Natë e njëjtë, por më e gjatë,

Kishte yje, po jo edhe hënë,

Kishte shumëçka, po jo shtrat,

A më qan dert kush, veç një nënë?

Aman o gjumë, pse s’më merr,

Çfarë, vallë, të kam bërë?

Më la të vetëm në këtë terr,

Po para detit më tha ka rërë!

Vallë, ku e ka fundin ky breg,

Humb veten në këtë të gjatë shteg,

Aq natë e madhe, errësirash kolorit,

Jam i përmalluar si i verbri për dritë!

Që do vërtet të arrish te uji,

Pa ndalje u dashka të zvarritesh,

Po ndjehem si i Kamysë i huaji,

Nga shikimi im edhe ti venitesh!

Yll dhe hënë bashkë shkojnë,

Dalin e fshihen, por aty qëndrojnë,

Ata janë të bardhë, në kolltuk të kuq,

Poezi për ta nuk të shkon huq!

Arsim JONUZI, 15.06.2010

SYRGJYN GJALLË

2010-06-04T21:16:00.002+02:00

Nënë moj, fshiji lotët me dy duar,

Se t’u kthye djali yt si i praruar,

Nënë moj, jo nuk të ra dëshmor,

Se dridhet armiku me prek me dorë!

Nënë moj, a e di vallë ku ishte,

Dhe a e di në mendje çfarë kishte?

U nis për Palestinë për të ndihmuar,

Te njerëzit që vdesin për të jetuar!

Një anije e madhe u nis nga Turqia

Me të birin e saj të madh Sali Emin,

E përcollën me lutje e gjithë turqnia,

Dhe u dridh planeti duke thënë amin!

I ndali çifuti i poshtër si kastriqi,

E s’e pa se aty ishte Fuad Ramiqi.

Me lutjen time varrin ta mbarova,

Se unë kam gjak nëne nga Kosova!

Aty ishte edhe tjetri i forti boshnjaku,

Me flamur në dorë Jasmin Rexhepi.

Ndër muslimanë, Palestina kajmaku,

Po mbi kokë po i rri i të poshtrit sqepi.

Nënë moj, qenë mbledhur nga tërë bota,

Ndër ta edhe i Kumanovës Sllupçani!

Ah nënë, fjalët miradije janë të kota,

Për flamurtarin islam – Sead Ramadani!

E bota tani ditë zie patjetër ta shpallë,

Për trimat që ranë, me zemër të rrallë!

Nuk janë syrgjyn vdekur, po syrgjyn gjallë,

Dhe të gjithë meritojnë t’i puthim në ballë!!!

Kushtuar pjesëtarëve të vdekur dhe të gjallë të anijes që u nis nga Turqia për Palestinë

Arsim Jonuzi

Maj-qershor 2010